Đau vai và các vấn đề vùng vai thường gặp

● ThS.BS. Vũ Xuân Thành

Nói đến đau vai, chắc hẳn ai cũng sẽ gặp qua một vài lần trong đời. Tuy nhiên, nguyên nhân và tính chất của cơn đau, cũng như mức độ nặng nhẹ ở mỗi người có thể sẽ rất khác nhau. Có người chỉ cảm thấy đau khi vận động, hoặc đau khi cơ thể đang mệt mỏi hay khi bị bệnh cảm… và nghỉ ngơi thì hết. Có người thì bị đau liên tục, đau cả khi nghỉ ngơi, cơn đau kéo dài từ ngày này sang ngày khác. Với trường hợp cơn đau xảy ra nhất thời, không ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, có thể tự hết mà không cần điều trị thì không phải lo lắng. Tuy nhiên, nếu cơn đau triền miên, kéo dài, gây khó khăn trong việc thực hiện các động tác đơn giản như gãi lưng, bới tóc, chải đầu, mặc quần áo, ảnh hưởng đến chất lượng công việc và cuộc sống… thì cần phải cảnh giác, bởi rất có thể là cấu trúc mô xương hoặc mô mềm trong vai của bạn đang có vấn đề.

Vậy, các vấn đề vùng vai thường gặp là gì?

Bạn cần biết rằng vai của chúng ta được cấu tạo bởi 3 xương: xương cánh tay, xương bả vai và xương đòn. Chỏm xương cánh tay khớp vào ổ tròn của xương bả vai gọi là ổ chảo. Chỏm xương cánh tay được treo vào ổ chảo xương bả vai bởi dây chằng và gân cơ, các gân cơ bao quanh khớp vai này được gọi là chóp xoay, nó bao quanh chỏm của xương cánh tay góp phần đính chỏm vào ổ chảo.

xương vùng vai

Hầu hết các trường hợp đau nhiều ở vùng vai là do 4 nguyên nhân sau đây:

(1) Viêm gân (viêm bao hoạt dịch hay viêm gân) hoặc rách gân.
(2) Mất vững khớp vai.
(3) Viêm khớp.
(4) Gãy xương.

Các nguyên nhân khác ít gặp hơn của đau vai là khối u, nhiễm trùng, và các vấn đề liên quan đến thần kinh.

Viêm bao hoạt dịch:

Túi hoạt dịch là các túi nhỏ chứa chất lỏng được đặt tại các khớp trong cơ thể, bao gồm cả khớp vai. Chúng có vai trò như lớp đệm giữa xương và các mô mềm nằm phía trên và giúp giảm ma sát trượt giữa các cơ và xương.

Đôi khi sử dụng vai quá nhiều dẫn đến viêm và sưng túi giữa chóp xoay và một phần của xương bả vai gọi là mỏm cùng vai. Kết quả là một tình trạng gọi là viêm bao hoạt dịch dưới mỏm cùng. Viêm bao hoạt dịch thường xảy ra kèm trong viêm gân chóp xoay. Nhiều mô trong vai có thể bị viêm và gây đau. Nhiều hoạt động hàng ngày, chẳng hạn như chải tóc hoặc mặc quần áo của bạn có thể trở nên khó khăn.

viêm gân

Viêm gân:

Gân là một sợi dây kết nối cơ với xương. Hầu hết viêm gân là một kết quả của sự thoái hóa của gân xảy ra từ từ theo thời gian, giống như quá trình mòn của đế giày theo thời gian sử dụng.

Bạn có thể bị viêm gân cấp tính hoặc mạn tính.

- Cấp tính: Khi ném bóng quá nhiều hoặc các hoạt động tay quá đầu trong chơi thể thao hoặc quá trình làm việc có thể dẫn đến viêm gân cấp tính.

- Mạn tính: Các bệnh thoái hóa như viêm khớp hoặc vận động lặp đi lặp lại và rách do tuổi tác có thể dẫn đến viêm gân mạn tính.

Các gân thường bị ảnh hưởng nhất trong vai là bốn gân chóp xoay, gân nhị đầu. Chóp xoay được tạo thành từ bốn cơ và gân của chúng bao phủ chỏm xương cánh tay của bạn và giữ nó trong ổ chảo xương bả vai. Chóp xoay của bạn giúp vận động và giữ vững vai.

rách gân

Rách gân:

Rách gân có thể do chấn thương cấp tính hay thay đổi thoái hóa trong gân do tuổi tác, lạm dụng vận động lâu dài, hoặc chấn thương đột ngột. Rách có thể một phần hoặc hoàn toàn tách gân thành hai phần. Trong hầu hết các trường hợp rách hoàn toàn, gân được kéo bong ra khỏi nơi bám của nó vào xương. Tổn thương chóp xoay và gân nhị đầu là một trong những tổn thương phổ biến nhất.

xung đột

Sự xung đột:

Sự xung đột vai xảy ra khi đầu xương bả vai (mỏm cùng vai) chèn ép lên các mô mềm phía dưới khi cánh tay đang dang ra khỏi cơ thể. Khi cánh tay được nâng lên, mỏm cùng vai "chà xát" lên các gân chóp xoay và túi hoạt dịch dưới mỏm cùng. Điều này có thể dẫn đến viêm bao hoạt dịch và viêm gân, gây đau và hạn chế vận động. Theo thời gian, sự xung đột nghiêm trọng thậm chí có thể dẫn đến rách chóp xoay.

mất vững

Sự mất vững:

Sự mất vững vai xảy ra khi chỏm xương cánh tay trật ra khỏi ổ chảo xương bả vai. Điều này có thể xảy ra như là kết quả của một chấn thương đột ngột hoặc sử dụng quá mức.

Trật khớp vai có thể chỉ một phần, với chỏm xương cánh tay trật chỉ một phần ra khỏi ổ chảo. Điều này được gọi là bán trật. Một trật khớp hoàn toàn có nghĩa chỏm xương cánh tay trật hoàn toàn ra khỏi ổ chảo. Khi các dây chằng, gân và cơ xung quanh vai trở nên lỏng lẻo hoặc bị rách, trật khớp có thể xảy ra nhiều lần gọi là trật khớp vai tái hồi, có thể là một phần hoặc hoàn toàn, gây đau và mất vững khi bạn giơ tay lên hoặc di chuyển nó ra khỏi cơ thể. Trật khớp tái hồi (lập đi lập lại) có thể một phần hoặc hoàn toàn dẫn đến tăng nguy cơ phát triển bệnh viêm khớp.

Viêm khớp:

Đau vai cũng có thể do viêm khớp. Có nhiều loại viêm khớp. Loại phổ biến nhất của viêm khớp ở vai là viêm xương khớp, còn được gọi là viêm khớp "hao mòn". Các triệu chứng như sưng, đau và cứng khớp, thường bắt đầu trong độ tuổi trung niên. Viêm xương khớp phát triển chậm và đau ngày càng xấu đi theo thời gian. Viêm xương khớp có thể liên quan đến tổn thương mạn tính do thể thao hay công việc. Các loại khác của bệnh viêm khớp có thể được liên quan đến rách chóp xoay, nhiễm trùng, hoặc viêm bao khớp.

Thường mọi người sẽ tránh cử động vai trong một nỗ lực để làm giảm cơn đau viêm khớp. Nhưng điều này đôi khi dẫn đến việc dính, co rút các phần mô mềm của khớp dẫn đến hạn chế vận động vai.

gãy xương

Gãy xương:

Gãy xương là sự mất liên tục của xương. Gãy xương vùng vai thường liên quan đến xương đòn, xương cánh tay, và xương bả vai.

Gãy xương vùng vai ở những bệnh nhân lớn tuổi thường là do té ngã. Ở những bệnh nhân trẻ tuổi, gãy xương vùng vai thường được gây ra bởi một chấn thương năng lượng cao, chẳng hạn như một tai nạn xe cộ mà hay gặp ở Việt Nam hoặc do chấn thương thể thao.

Gãy xương thường gây ra đau, sưng và bầm tím vùng vai.

xem thêm: Bổ sung và hấp thu đủ canxi

Khi nào cần phải đi khám bác sĩ?

Nếu cơn đau ít nghiêm trọng thì chỉ cần nghỉ ngơi một vài ngày. Nếu triệu chứng không giảm thì bạn phải gặp bác sĩ.

Bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá toàn diện để xác định nguyên nhân gây ra đau vai và cung cấp cho bạn phương pháp điều trị.

Trong trường hợp bạn bị một chấn thương cấp tính gây đau dữ dội, tìm kiếm sự chăm sóc y tế càng sớm càng tốt.

90% bệnh nhân đau vai sẽ đáp ứng với các phương pháp điều trị đơn giản như thay đổi các hoạt động, nghỉ ngơi, tập vật lý trị liệu và thuốc men.

Thay đổi hoạt động và tập vật lý trị liệu

Điều trị thường bao gồm nghỉ ngơi, thay đổi hoạt động của bạn và vật lý trị liệu để giúp bạn cải thiện sức mạnh và biên độ vận động vai. Giải pháp có ý nghĩa phổ biến như tránh cố gắng quá sức hoặc quá tầm các hoạt động mà bạn thường tham gia có thể giúp ngăn ngừa đau vai.

Thuốc

Bác sĩ có thể kê toa thuốc để giảm viêm và đau. Nếu thuốc được sử dụng để giảm đau, nó cần được thực hiện theo chỉ dẫn. Bác sĩ cũng có thể đề nghị tiêm thuốc tê hoặc steroid để giảm đau.

phẫu thuật xương

Khi nào cần phẫu thuật?

Phẫu thuật có thể được yêu cầu để giải quyết một số vấn đề về vai như các trường hợp gãy xương. Một số vấn đề về vai như trật khớp tái hồi và một số rách chóp xoay có thể không lành từ tập vật lý trị liệu. Trong những trường hợp này, cần được phẫu thuật khá sớm.

Phẫu thuật có thể là nội soi khớp để loại bỏ các mô sẹo hoặc sửa chữa rách mô, hoặc mổ mở cho các phẫu thuật tái tạo lớn hoặc thay khớp vai.

Thuochanoi.com
loading