Nguyên nhân đau cơ xương khớp ở tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh

● TS.BS. Nguyễn Đình Khoa
Trưởng khoa Nội Cơ Xương Khớp - BV Chợ Rẫy

Khi sắp sửa mãn kinh hoặc giai đoạn ngay sau mãn kinh, bên cạnh những rối loạn thường gặp như bốc hỏa, thay đổi tâm sinh lý, giấc ngủ thì nhiều phụ nữ thường cảm thấy đau mỏi cơ, đau nhức xương khớp toàn thân. Nguyên nhân chính xác chưa rõ, tuy nhiên, có thể là do hậu quả trực tiếp từ sự thay đổi trong nồng độ hormon sinh dục liên quan đến mãn kinh, hoặc cũng có thể do những bệnh lý xương khớp đồng thời khởi phát hoặc trở nên nặng nề hơn vào độ tuổi mãn kinh.

Trong trường hợp không có bệnh lý đặc hiệu ở hệ xương khớp thì biểu hiện đau nhức cơ xương khớp toàn thân được cho là một phần của hội chứng tiền mãn kinh, mãn kinh bên cạnh những triệu chứng toàn thân khác.

Hormon sinh dục nữ estrogen được cho là ít nhiều có vai trò điều hòa sự bài tiết và hoạt động của những chất như serotonin, dopamin là những chất dẫn truyền thần kinh có liên quan đến cảm giác đau và cảm xúc. Và sự thay đổi nồng độ hormon sinh dục nữ được cho là nguyên nhân chính gây nên những thay đổi ở hệ cơ xương khớp và những thay đổi trong cảm nhận đau, dẫn đến hiện tượng nhức mỏi khớp, thậm chí có thể thấy sưng nhẹ quanh các khớp, cứng khớp về buổi sáng và thường kèm theo hiện tượng căng cơ, vọp bẻ, đau mỏi lưng, đau vùng cổ vai gáy. Việc xác định nguyên nhân đau cơ xương khớp trong trường hợp này thường là vấn đề khó khăn đối với các thầy thuốc lâm sàng vì các triệu chứng thường không đặc hiệu và các biện pháp điều trị triệu chứng với các thuốc giảm đau truyền thống thường ít có hiệu quả; tuy nhiên, các biện pháp điều trị hội chứng tiền mãn kinh có thể giúp cải thiện triệu chứng ở xương khớp và thông thường theo thời gian khi các triệu chứng mãn kinh giảm bớt thì các triệu chứng cơ xương khớp cũng sẽ cải thiện, nếu như không có bệnh lý thực sự gì ở khớp.

Ở một số phụ nữ, mãn kinh có thể có ảnh hưởng tiêu cực lên tâm lý, cảm xúc của người phụ nữ, thậm chí có thể gây tình trạng trầm cảm, lo lắng, mất ngủ và chính những rối loạn tâm sinh lý này cũng có thể là nguyên nhân gây đau xương khớp, đau nhức toàn thân ở tuổi mãn kinh, hoặc làm cho đau nhức xương khớp trở nên khó chịu hơn.

Độ tuổi mãn kinh 45-55 cũng thường là thời điểm khởi phát của một số bệnh lý viêm khớp tự miễn, trong đó có viêm khớp dạng thấp. Đây là bệnh lý viêm đa khớp mạn tính, có thể ảnh hưởng nhiều khớp ở tay và chân, với triệu chứng ban đầu có thể chỉ là nhức mỏi các khớp, dần dần mới thấy các khớp đau, sưng, nóng, cứng khớp, gây hạn chế vận động nhiều. Mặc dù sự xuất hiện của bệnh viêm khớp dạng thấp không liên quan trực tiếp đến tình trạng mãn kinh, song ở nhiều bệnh nhân, sự thay đổi nồng độ hormon ở giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh có thể có liên quan đến sự khởi phát của bệnh lý viêm khớp, hoặc nếu bệnh đã có từ trước thì tình trạng mãn kinh có thể làm cho bệnh viêm khớp tiến triển nặng hơn ở thời kỳ sau mãn kinh.

Thoái hóa khớp là bệnh thường gặp ở người trung niên và lớn tuổi. Mặc dù tình trạng mãn kinh không phải là nguyên nhân gây ra thoái hóa khớp, song ở nhiều phụ nữ, các triệu chứng của bệnh thoái hóa khớp có thể bắt đầu xuất hiện vào độ tuổi mãn kinh tức khoảng 45-50 tuổi; với những biểu hiện như đau, cứng khớp, đặc biệt khi thay đổi tư thế và thường hay gặp ở khớp gối, khớp háng, hoặc các khớp nhỏ bàn tay. Một chứng bệnh khác, được gọi là chứng đau cơ sợi (fibromyalgia), cũng có thể là lý do gây đau cơ xương khớp mạn tính kèm theo các triệu chứng ở nhiều cơ quan khác, nguyên nhân chưa rõ. Chứng bệnh này gặp chủ yếu ở phụ nữ, đặc biệt là độ tuổi 40-50.

Tình trạng mãn kinh và sự giảm sút nồng độ hormon sinh dục có thể là yếu tố thuận lợi thúc đẩy sự xuất hiện của chứng đau cơ sợi hoặc làm cho các triệu chứng của bệnh trở nên nặng nề hơn. Người mắc chứng bệnh này thường có biểu hiện đau lan tỏa nhiều nơi ở cơ, khớp; ấn nắn vào cơ và cạnh khớp thường thấy có các điểm đau và thường hay kèm theo các dấu hiệu khác như suy nhược, mệt mỏi mạn tính, rối loạn giấc ngủ, rối loạn chức năng bàng quang, hội chứng ruột kích thích.

tiêu hoá ảnh hương tới xương khớp

Một vấn đề quan trọng là tình trạng mãn kinh có sự tác động lớn lên chuyển hóa của bộ xương. Bình thường, hormon estrogen có vai trò quan trọng trong điều hòa quá trình tạo xương. Khi mãn kinh, nồng độ hormon sinh dục ở người phụ nữ giảm sút nhanh, làm cho quá trình tạo xương chậm lại, trong khi quá trình mất xương, hủy xương tăng nhanh, hậu quả là khối lượng và chất lượng xương sẽ giảm dần trong thời kỳ sau mãn kinh, làm tăng nguy cơ loãng xương sau này. Tất nhiên, ngay sau mãn kinh, đa phần phụ nữ sẽ chưa có triệu chứng gì của việc thiếu xương hoặc loãng xương cho nên các triệu chứng đau nhức xương khớp ở giai đoạn này thường không phải là dấu hiệu của bệnh loãng xương. Mặc dù vậy, ở phụ nữ sau mãn kinh, sự hấp thụ canxi ở ruột và sự hấp thu và chuyển hóa vitamin D có thể suy giảm dần theo thời gian, trong khi nhu cầu đối với canxi và vitamin D tăng cao hơn giai đoạn trước. Do vậy, nhiều phụ nữ sau mãn kinh có thể có thiếu hụt những khoáng chất và vitamin này và điều đó cũng có thể góp phần vào nguyên nhân gây đau nhức xương ở tuổi mãn kinh.

viêm xương khớp

Để hạn chế và giúp cải thiện các triệu chứng đau nhức xương khớp ở tuổi tiền mãn kinh và đảm bảo sức khỏe hệ cơ xương khớp thời kỳ sau mãn kinh, người phụ nữ cần lưu ý một số vấn đề sau đây:

- Cần có một chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh: Uống đầy đủ nước hàng ngày, chế độ ăn cần đầy đủ và cân bằng giữa các chất dinh dưỡng, hạn chế các thức ăn quá nhiều đường và muối, tăng cường rau củ quả, các loại hạt, ngũ cốc thô, trái cây và những thực phẩm giàu canxi, vitamin D, magne. Một số loại rau như cà rốt, hành được cho là ít nhiều có đặc tính tốt giúp chống viêm, giảm đau khớp.

- Duy trì lối sống năng động, chú ý tập luyện thường xuyên, nên lựa chọn các môn như yoga, bơi lội giúp thư giãn cơ, cải thiện tình trạng căng cơ, cứng khớp. Cần tránh các môn thể thao hoặc hình thức tập luyện nặng gây tác động quá mức lên khớp.

Duy trì lối sống năng động, chú ý tập luyện thường xuyên

tập luyện thể thao

- Cố gắng giữ cân nặng ở mức hợp lý, tránh để thiếu cân cũng như bị thừa cân.

- Cố gắng đảm bảo ngủ đủ thời gian và chất lượng giấc ngủ.

- Các phương pháp xoa bóp, massage trị liệu có thể giúp cải thiện các triệu chứng đau cứng khớp và căng cứng cơ.

- Nếu tình trạng đau nhức xương khớp nhiều, hoặc các khớp bị sưng hoặc hạn chế vận động và cứng khớp kéo dài ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, công việc hàng ngày thì nên đi khám tại các cơ sở y tế để được tư vấn, tầm soát và điều trị bệnh lý cơ xương khớp nếu có.

Thuochanoi.com
loading