LUPUS BAN ĐỎ LÀ BỆNH GÌ?

● TS.BS. Nguyễn Đình Khoa - Khoa Nội cơ xương khớp, BV Chợ Rẫy

Khi bài viết này tới tay bạn đọc có lẽ rất nhiều người vẫn còn bàng hoàng về tin nữ võ sĩ taekwondo 24 tuổi Hoàng Hà Giang đã qua đời mà nguyên nhân sâu xa cho cái chết quá trẻ này là do bệnh lupus ban đỏ.

lupus ban đỏ là bệnh gì mà nguy hiểm tới như vậy?

Lupus ban đỏ có tên gọi đầy đủ là lupus ban đỏ hệ thống (Systemic Lupus Erythematosus, SLE) là một bệnh tự miễn, có nghĩa là bệnh thuộc về “lỗi” của hệ thống miễn dịch, trong đó hệ miễn dịch mất khả năng phân biệt các tác nhân lạ - quen và sinh ra các tự kháng thể tấn công nhầm các cơ quan và các mô khỏe mạnh của cơ thể.

Bệnh lupus ban đỏ còn được gọi là bệnh hệ thống vì có thể ảnh hưởng tới mọi cơ quan trong cơ thể, gây ảnh hưởng các khớp, da, các tế bào máu, tim, gan, phổi, thận, mạch máu, não…

Các dấu hiệu của bệnh lupus ban đỏ

• Người bệnh cảm thấy vô cùng mệt mỏi
• Sốt không rõ nguyên nhân
• Đau hoặc sưng các khớp
• Đau mỏi cơ
• Đau ngực khi hít thở sâu
• Nhạy cảm ánh sáng mặt trời (da đỏ ửng, tróc vẩy, nổi mẩn khi tiếp xúc với ánh nắng)
• Phát ban (hình cánh bướm) trên mặt
• Rụng tóc
• Miệng và mũi loét
• Nhức đầu, đau đầu
• Buồn nôn, nôn, đau bụng

Nhìn chung, bệnh cảnh lâm sàng của bệnh rất đa dạng. Có những người bị thể bệnh nhẹ có thể chỉ có biểu hiện sốt nhẹ, ban đỏ trên da, đau mỏi khớp, rụng tóc; song có những người bị tổn thương nặng ở cơ quan nội tạng có thể có biểu hiện thiếu máu nặng do tan máu miễn dịch, xuất huyết do giảm tiểu cầu trong máu, phù tay chân, suy thận do tổn thương thận, thậm chí có thể bị co giật, rối loạn tâm thần.

Nguyên nhân gây bệnh lupus

Mặc dù lupus ban đỏ được mô tả từ 1845 nhưng cho tới nay các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra các nguyên nhân chính xác gây bệnh, họ chỉ biết rằng nó có liên quan tới các yếu tố di truyền, môi trường và có thể cả nội tiết.

Những ai có nguy cơ cao bị lupus ban đỏ

• Phụ nữ: Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh gấp 8-9 lần nam giới. Phụ nữ gốc Á, Phi, La tinh có nguy cơ cao hơn phụ nữ da trắng. Bệnh thường hay khởi phát ở trong độ tuổi từ khoảng 15 đến 45. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có nguy cơ cao hơn phụ nữ ở độ tuổi đã mãn kinh.

• Những người sống ở những khu vực địa lý tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời, nơi có cường độ tia cực tím cao.

• Những người sống ở môi trường bị ô nhiễm hoặc tiếp xúc với hóa chất. Một số thuốc có thể gây ra bệnh lupus do thuốc.

• Những người có người thân trực hệ bị bệnh lupus.

bênh lupus

Bệnh lupus ban đỏ có phòng tránh hoặc chữa khỏi hoàn toàn được không?

Cũng như hầu hết các bệnh lý tự miễn, chúng ta không thể ngăn chặn hay chữa khỏi hoàn toàn bệnh lupus ban đỏ nhưng có thể ngăn ngừa bệnh bùng phát và giảm thiểu các biến chứng của bệnh, hạn chế các tổn hại của bệnh với các cơ quan bằng cách:

• Tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, đặc biệt trong những ngày nắng to hoặc trong thời gian ban ngày còn nhiều nắng. Khi ra ngoài trời nên mặc quần áo dài tay và che chắn vùng cổ mặt.

• Luyện tập thể dục đều đặn, với mức độ vừa phải, để tăng sức khỏe chung của cơ thể.

• Nên tránh lao động nặng hoặc có các hoạt động thể lực quá nặng

• Tránh căng thẳng, stress, buồn phiền.

• Tiêm phòng cúm, viêm phổi. (Bạn có thể tới bệnh viện nhiệt đới hoặc viện Pasteur đăng ký tiêm dịch vụ các loại vắc xin này).

• Đặc biệt, chị em phụ nữ KHÔNG NÊN uống thuốc tránh thai liều cao.
Hãy cố gắng dùng biện pháp tránh thai không phải dùng thuốc khi quan hệ tình dục.

• Uống thuốc đầy đủ theo chỉ định của bác sĩ.

Lời khuyên về dinh dưỡng cho người bị bệnh.

Lời khuyên chung cho bất cứ ai có bệnh mạn tính là nên có một chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt. Ngoài ra nên lưu ý:

• Ăn nhiều thực phẩm giàu chất chống oxy hóa (rau củ màu xanh, rau lá, quả lựu, bơ, xoài, kiwi…).

• Uống nhiều nước trái cây.

• Hạn chế ăn các loại thịt đỏ, thịt mỡ và tăng cường loại thịt nạc, cá nước lạnh, hoặc các loại đậu.

• Tránh dùng dầu ăn tinh luyện. Nên dùng các loại dầu tự nhiên như dầu ô liu hoặc dầu dừa.

• Tránh dùng cà phê, rượu, thuốc lá và các chất kích thích khác.

• Có thể uống bổ sung dầu cá, dầu hạt lanh, bột hạt lanh, và các loại trà thảo mộc để tăng sức đề kháng. Bổ sung canxi và vitamin D nếu dùng các loại thuốc Corticosteroid vì corticosteroid làm tăng nguy cơ loãng xương, và canxi và vitamin D có thể giúp cho xương chắc khỏe.

Khi nghi ngờ bị lupus ban đỏ bạn nên khám ở đâu?

Như mô tả ở trên, bệnh lupus ban đỏ có nguyên nhân từ hệ miễn dịch nhưng ảnh hưởng tới rất nhiều cơ quan của cơ thể nên khi nghi ngờ mình mắc bệnh lupus ban đỏ bạn có thể tới khám tại các bệnh viện lớn có khoa Nội Cơ Xương Khớp hoặc khoa dị ứng - Miễn dịch lâm sàng như BV Chợ Rẫy, BV Bạch mai , BV Đại học Y Dược… Bạn cũng có thể tới khám tại BV da liễu khi bệnh chủ yếu có các biểu hiện tổn thương ở ngoài da.

loading