Một số câu hỏi về ĐAU KHỚP - KHÔ KHỚP

● BSCKII. Lưu Văn Ái

Khoa Nội Cơ Xương Khớp - Bệnh viện Chợ Rẫy

Cha tôi hiện 60 tuổi, gần đây thường bị đau ở lưng và các khớp gối, bàn tay, cổ tay, cổ chân nhưng không sưng. Mỗi lần đau nhức chỉ cần uống thuốc giảm đau là đỡ nhưng không dứt hẳn. Tuy nhiên, cha tôi rất ngại uống thuốc vì nghe nói uống thuốc khớp thường bị đau bao tử, tổn thương gan, thận… Vậy, có cách nào để điều trị thoái hóa khớp mà không dùng thuốc như vật lý trị liệu, cách vận động, chế độ sinh hoạt phù hợp…?

▶▶ Điều trị thoái hóa khớp có thể dùng vật lý trị liệu. Vật lý trị liệu không chỉ giảm đau, giảm phù nề, tăng lực cơ, tăng tầm vận động khớp gối mà còn phục hồi các chức năng sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.
Để giảm đau, tăng tuần hoàn, có các phương pháp như chiếu đèn hồng ngoại; chườm nóng; chiếu thấu nhiệt vi sóng; điều trị bằng các dòng điện giảm đau (dòng Ten, dòng giao thoa…); sóng siêu âm giảm đau, kháng viêm; làm mềm tổ chức tổn thương xơ sẹo trong sâu; hướng dẫn sử dụng băng thun hoặc bó gối để cố định khớp gối khi đi lại, lên xuống cầu thang.

Về luyện cơ, tập mạnh các nhóm cơ gập duỗi khớp gối, các nhóm cơ gập duỗi dang áp khớp hông để hỗ trợ khớp gối tùy vào lực cơ người bệnh, gia tăng tầm vận động khớp gối, độ di động xương bánh chè: kỹ thuật P.N.F, tập đề kháng bằng tay, bằng tạ, dây thun co giãn, tập di động xương bánh chè, tập chịu sức, lên xuống cầu thang.

Về chế độ sinh hoạt, vận động với người bị thoái hóa khớp gối, cần chú ý giảm cân, tránh ngồi xổm, tránh ngồi xếp bằng, hạn chế leo cầu thang hay leo dốc, hạn chế khiêng vác nặng. Có thể mang nẹp gối trong giai đoạn đang bị đau, nhưng sau đó cần phải tập cơ tứ đầu để có một khớp gối vững khi đi đứng, vì khi bị đau gối bao giờ cơ tứ đầu đùi cũng bị teo nhỏ.

Hiện nay tôi 45 tuổi. Tôi bị đau khớp gối đã 2 năm nay, hiện cử động thấy kêu lạo xạo trong các khớp gối , đứng lên ngồi xuống nghe “lụp cụp” ở 2 khớp gối…, thay đổi thời tiết thì càng đau, đôi khi thấy khớp gối sưng to. Xin Bác sĩ cho biết có phải tôi đã mắc bệnh thoái hóa khớp gối hay không?

▶▶ Thoái hóa khớp gối thường có cảm giác đau vùng khớp gối, lúc đầu đau nhẹ nhàng, đau chủ yếu về đêm. Đôi khi cảm giác cứng khớp gối, nhất là sáng sớm lúc vừa ngủ dậy, sau một lúc đi lại nghỉ ngơi thấy đỡ đau hơn, thấy dễ chịu hơn. Về vị trí đau, bạn sẽ thấy đau quanh khớp gối, đôi khi chỉ một vài điểm, đau tăng hơn khi đi lên cầu thang hoặc khi ngồi xổm. Có khi khớp gối bị sưng lên, chứa nhiều dịch bên trong. Viêm khớp gối lâu ngày do tổn thương màng hoạt dịch của khớp làm cho khớp gối không tạo ra được lượng dịch khớp cần thiết dẫn đến tình trạng “khô” khớp. Vì vậy, khi cử động khớp gối chúng ta thường nghe thấy tiếng lụp cụp hoặc lạo xạo ở khớp. Trường hợp của bạn có hiện tượng khô khớp gối, đau và sưng khả năng cao bạn đã bị thoái hóa khớp gối. Bạn cần đi khám sớm để điều trị.­

Thoái hóa khớp là căn bệnh khá phổ biến và “khó tránh khỏi” ở người có tuổi. Vậy làm thế nào để có thể phòng ngừa thoái hóa khớp?

▶▶ Để phòng ngừa thoái hóa khớp thì chúng ta cần ghi nhớ những điều sau:

- Chống các tư thế xấu trong lao động và sinh hoạt như đứng quá lâu ở một tư thế.

- Tránh các động tác quá mạnh, đột ngột và sai tư thế khi mang vác, đẩy, xách, nâng...

- Kiểm tra định kỳ những người làm nghề lao động nặng dễ bị thoái hóa khớp để phát hiện và điều trị sớm.

- Tránh dư cân, béo phì bằng chế độ dinh dưỡng thích hợp.

- Khám trẻ em, chữa sớm bệnh còi xương, các tật về khớp (vòng kiềng, chân cong). Phát hiện sớm các bệnh lý viêm khớp, chấn thương, các dị tật của xương, khớp và cột sống để có biện pháp sớm, ngăn ngừa thoái hóa khớp thứ phát.

Tôi nghe nói ăn những thực phẩm nhiều chất nhớt như là rau đay, mùng tơi, nha đam thì sẽ giúp bổ sung dịch nhờn cho khớp. Điều này có đúng không bác sĩ? Tôi đang bị khô khớp thì có nên sử dụng những thực phẩm này thường xuyên không?

▶▶ Nhiều người cho rằng, ăn gì thì bổ nấy, ăn da heo, đậu bắp, nha đam và rau mùng tơi hay rau đay thì khớp khỏi bị khô vì các thức ăn này sẽ tăng cường dịch nhờn cho khớp… Tuy nhiên, đây chỉ là những cách suy diễn giản đơn, sự thực không phải hoàn toàn được như vậy, nói chung các thực phẩm nêu trên không có tác dụng đáng kể trong việc làm tăng cường dịch khớp, chỉ có chức năng chung của các loại rau xanh, cung cấp một số vitamin, khoáng chất và chất xơ cho cơ thể.

Trong số các thực phẩm nêu trên, chỉ có nha đam, từ lâu được coi là một loại thảo dược (herbal medicine) dùng làm mỹ phẩm và dược phẩm. Hiện nay có một loại nha đam, với tên khoa học là Aloe vera được trồng ở Nam Mỹ) đã được khoa học chứng minh là có chứa Diacerein, một hoạt chất có tác dụng ức chế các cytokine gây viêm (IL 1) và tái tạo sụn khớp và chất này đã được bào chế thành một loại thuốc chữa thoái hóa khớp.
Trên thực tế có nhiều loài nha đam khác nhau, chứa hàm lượng Diacerein khác nhau và khi dùng dưới dạng thực phẩm thì các “dược liệu” tự nhiên này có tác dụng “khá khiêm tốn”, chỉ có thể hỗ trợ phần nào cho điều trị. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, có thể gây đau bụng và tiêu chảy.

Bác sĩ ơi không hiểu sao em thường xuyên bị đau lưng và đau khớp cổ. Nhiều khi đau tới mức không muốn ăn uống. Em là nam, 27 tuổi, làm việc văn phòng. Bác sĩ cho em hỏi em có vấn đề gì về xương khớp không? Ngoài những giờ trên công ty thì em cũng đi lại, vận động nhiều.

▶▶ Ở tuổi của em mà đau lưng và cổ thường xuyên tới mức không muốn ăn uống thì không thể coi thường được. Trước hết phải coi lại việc vận động và dinh dưỡng hàng ngày đã hợp lý chưa và điều chỉnh cho hợp lý. Nếu tình trạng đau không cải thiện, em phải đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời. Ở nam giới trẻ tuổi, ngoài các nguyên nhân liên quan đến tính chất công việc, tư thế và điều kiện làm việc, thói quen ít vận động…, còn có những bệnh lý tại cột sống liên quan tới tình trạng của các khớp ở cột sống, các thân đốt sống, đĩa đệm, cơ, dây chằng, thần kinh ngoại vi và trung ương.

Tôi 33 tuổi, làm công việc văn phòng, khoảng gần một năm nay tôi thường xuyên bị tê tay, tê chân, nhức cổ và đau lưng, thường xuyên phải dán salonpas. Ngoài ra, mỗi khi ngủ dậy tôi cảm thấy bị cứng và khó cử động khớp cổ. Bác sĩ cho tôi hỏi tôi bị sao? Làm gì để giảm bớt tình trạng này?

▶▶ Nếu tình trạng đau cột sống cổ và thắt lưng đã kéo dài gần một năm, lại kèm theo tình trạng tê chân tay thường xuyên, cứng khớp vùng cổ và hạn chế vận động khi ngủ dậy…, coi chừng bạn đã bị thoái hóa cột sống cổ và thắt lưng. Tình trạng này có thể liên quan đến tính chất công việc, tư thế và điều kiện làm việc, thói quen ít vận động của bạn. Trước hết bạn cần xem lại chế độ làm việc, chế độ tập luyện và dinh dưỡng, thay đổi các thói quen không đúng.… Mặt khác, bạn phải đến gặp các bác sĩ để được khám và kiểm tra tình trạng cột sống của bạn, các bác sĩ sẽ cho bạn những điều trị thích hợp, cũng như những chỉ dẫn cụ thể trong tập luyện và dinh dưỡng.

? Tôi vừa bị thoái hóa khớp vừa bị gút ở giai đoạn nhẹ. Tôi đang uống thuốc điều trị. Bác sĩ cho tôi hỏi tôi có thể uống thêm một số sản phẩm bổ khớp được quảng cáo trên tivi không?

▶▶ Trên truyền hình thường có giới thiệu một số sản phẩm thực phẩm chức năng, hỗ trợ cho điều trị các bệnh lý xương khớp như JEX, JEX MAX, glucosamin…, bạn có thể sử dụng được. Tuy nhiên, bạn phải nhớ, các sản phẩm này chỉ hỗ trợ điều trị, chứ không thể thay thế các thuốc điều trị, vì vậy, bạn luôn phải tuân thủ các trị liệu bệnh gút và thoái hóa khớp mà các bác sĩ đang điều trị cho bạn.

Em bị suy giãn tĩnh mạch đã hơn một năm nay. Em vẫn uống thuốc điều trị bệnh đều đặn, mang vớ, đồng thời gác chân lên cao khi ngủ và khi ngồi làm việc. Nhưng gần đây em cảm giác là khớp gối bị khô (có tiếng kêu lục cục) và đau khi vận động, đặc biệt là khi đi bộ và khi lên xuống cầu thang. Bác sĩ cho em hỏi:

- Thuốc điều trị suy giãn tĩnh mạch có ảnh hưởng tới khớp không? Bởi vì sau khi uống thuốc celecoxib để điều trị suy giãn tĩnh mạch thì sau khi ngưng 1 tuần em bị tình trạng đau khớp nhiều hơn.

- Ngồi ở tư thế gác chân cao thì có gây sức ép làm tổn thương khớp hay không?

- Có cách nào vừa điều trị hiệu quả bệnh suy giãn tĩnh mạch và cải thiện tình trạng đau khớp và khô khớp?

▶▶ Như vậy là em có thể mắc 2 chứng bệnh, suy tĩnh mạch chi dưới và thoái hóa khớp gối, đây là 2 chứng bệnh thường gặp ở phụ nữ sau tuổi 40, hai bệnh này cũng hay đồng hành cùng nhau, và cùng phải điều trị vì đều ảnh hưởng tới việc vận động.

Thuốc điều trị suy giãn tĩnh mạch không ảnh hưởng tới khớp. Celecoxib là thuốc kháng viêm, thường dùng để giảm đau và sưng trong thoái hóa khớp chứ không phải thuốc điều trị suy tĩnh mạch.

Ngồi ở tư thế gác chân cao không gây sức ép gì cho khớp.

Em sẽ phải điều trị cả 2 bệnh suy tĩnh mạch và thoái hóa khớp. Nếu hiệu quả, em sẽ bớt nặng và tê chân (do suy tĩnh mạch), bớt đau khớp và hết khô khớp (do thoái hóa khớp).

Ngoài thuốc điều trị, 2 bệnh này có chung các trị liệu không dùng thuốc, giúp cho việc điều trị đạt kết quả mong muốn:

- Giảm cân (nếu dư cân hoặc béo phì).

- Tăng cường vận động (các vận động không chịu lực cho khớp gối và chi dưới: bơi, đạp xe, đi bộ đường bằng phẳng, tập đạp xe tại chỗ…).

- Không ngồi bó gối, không đứng lâu một tư thế.

- Không mang xách nặng.

Hồi còn nhỏ em phải sử dụng thuốc giảm đau Aspirin nhiều vì em bị té ngã và phải phẫu thuật vài lần. Bây giờ em chưa tới 30 tuổi nhưng đã bị đau và khô khớp. Em nghe nói đó là ảnh hưởng của việc sử dụng thuốc giảm đau trước đó. Theo bác sĩ điều này có đúng không ạ? Em phải làm sao để không bị thoái hóa khớp sớm?

▶▶ Các bệnh lý khớp em mắc phải lúc còn nhỏ, các chấn thương khớp trước đây của em, các phẫu thuật tại khớp… đều là các yếu tố thúc đẩy quá trình thoái hóa của khớp. Hiện tượng khô khớp và đau khớp của em là biểu hiện của thoái hóa sớm của khớp rồi đó, em cần đến gặp các bác sĩ để được điều trị sớm. Các thuốc điều trị sẽ giúp em giảm đau, giảm khô khớp, loại trừ các nguyên nhân thúc đẩy thoái hóa khớp, tăng cường nuôi dưỡng sụn khớp và các tổ chức liên quan (đầu xương, cơ cân, dây chằng, màng hoạt dịch…). Bên cạnh việc dùng thuốc, em cần tăng cường dinh dưỡng và vận động để cải thiện và nâng cao sức khỏe chung cũng như sức khỏe xương khớp.

Tôi thường xuyên chơi thể thao với các môn bóng đá, cầu lông, cử tạ. Dạo gần đây tôi hay bị đau khớp cổ tay và khớp gối, vận động có tiếng kêu lạo xạo. Bác sĩ cho tôi hỏi phải chăng là tôi đang gặp các vấn đề về khớp? Tôi có nên tiếp tục tập luyện các môn này không?

▶▶ Các môn thể thao bóng đá, cầu lông, cử tạ… là các môn thể thao nặng, thích hợp với người trẻ, anh không cho biết tuổi nên không biết có còn thích hợp với anh nữa không. Tuy nhiên, nếu anh thường xuyên bị đau khớp cổ tay và khớp gối, vận động có tiếng kêu lạo xạo, có nghĩa là anh đã có các triệu chứng của thoái hóa khớp rồi, các vận động chịu lực nhiều như bóng đá hoặc cử tạ sẽ không thích hợp nữa. Anh nên chuyển sang các môn tập ít chịu lực hơn như bơi lội, đạp xe, đi bộ, chạy bộ nhẹ... Nếu sau khi chuyển, anh vẫn còn đau khớp cổ tay và khớp gối, vận động có tiếng kêu lạo xạo… thì anh nên đi gặp các bác sĩ để được điều trị thích hợp.

Tôi là nữ, 45 tuổi. 3 năm nay tôi thường xuyên bị đau nhức mình mẩy, đặc biệt là đau vùng thắt lưng và khớp gối. Bác sĩ cho tôi hỏi ở tầm tuổi của tôi thì có thể bị thoái hóa xương khớp chưa? Làm gì để cho quá trình này diễn ra chậm? Cảm ơn bác sĩ!

▶▶ Ở tuổi 45, mà đã có tới 3 năm bị đau nhức mình mẩy, đặc biệt là đau vùng thắt lưng và khớp gối… như chị mô tả thì chắc chắn chị đã bị thoái hóa cột sống thắt lưng và khớp gối rồi. Chị cần đi khám bệnh, các bác sĩ sẽ tìm hiểu các yếu tố thúc đẩy (nếu có), kiểm tra các khớp và tình trạng xương của chị và cho chị các thuốc điều trị và các lời khuyên về việc dinh dưỡng và vận động… thích hợp. Những việc này sẽ giúp chị hết đau nhức, duy trì và cải thiện các vận động của khớp gối và cột sống, đồng thời làm chậm tiến trình thoái hóa khớp và cải thiện chất lượng sống cho chị.

loading