Tại sao bệnh Gút ngày càng gia tăng và khó điều trị?

● PGS.TS.BS. Lê Anh Thư

Bác sĩ Cao cấp - Khoa Nội Cơ Xương Khớp - Bệnh viện Chợ Rẫy

Bệnh gút là như thế nào?

Gút là một bệnh lý viêm khớp do rối loạn chuyển hóa các purin (quá trình chuyển hóa các acid nhân của mọi tế bào), một bệnh lý quan trọng nhất trong nhóm các bệnh khớp do tinh thể (Crystal Arthropathies) đưa đến tình trạng tăng acid uric trong máu.

Acid uric là một sản phẩm chuyển hóa cuối của chuyển hóa các purin. Bình thường, để mức acid uric cân bằng và ổn định, hàng ngày acid uric được thải ra ngoài chủ yếu qua nước tiểu, một phần qua phân. Tình trạng tăng acid uric có thể do tăng sản xuất acid uric trong cơ thể hoặc giảm bài xuất acid uric ra ngoài cơ thể hoặc do cả hai quá trình vừa tăng sản xuất, vừa giảm thải acid uric. Và hậu quả của quá trình trên là sự lắng đọng các tinh thể muối urat ở các mô trong cơ thể. Khi nồng độ acid uric trong máu tăng lên, dẫn tới lắng đọng tinh thể urat tại các khớp, sụn, xương, tổ chức dưới da và các mô ngoài khớp gây bệnh gút và các biến chứng.

tai sao bênh gut ngay cang gia tang

Tại sao bệnh gút ngày càng gia tăng?

Mức sống và lối sống có ảnh hưởng rõ rệt tới tỷ lệ mắc bệnh. Trước đây, bệnh gút được coi là khá hiếm ở nước ta, nhưng những năm gần đây, số lượng bệnh nhân gút tăng rõ rệt ở cả hai miền Nam và Bắc. Lý do chính của sự gia tăng này là do khả năng chẩn đoán các bệnh về khớp của chúng ta ngày càng được nâng lên. Bên cạnh đó còn do mức sống và điều kiện kinh tế của nhân dân ta đã tăng lên rõ và có sự thay đổi lối sống theo kiểu phương Tây... Những điều này đã góp phần thay đổi cơ cấu bệnh tật của nước ta. Các bệnh được coi là của các nước phát triển đã ngày càng xuất hiện nhiều ở nước ta, trong đó phải kể đến bệnh gút.

Tỷ lệ bệnh gia tăng nhanh trên toàn thế giới trong vài thập niên gần đây, trong đó tỷ lệ mắc bệnh gút và tỷ lệ tăng acid uric máu khá cao ở các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ và Anh. Trong một số nghiên cứu, tỷ lệ bệnh gút là 3,9% và tỷ lệ tăng acid uric là 24,4% người trưởng thành. Một số lý do làm gia tăng các tỷ lệ này là:

- Tăng lượng tiêu thụ bia, rượu ở cộng đồng.
- Tăng sử dụng thiazide và liều nhỏ aspirin cho các bệnh lý tim mạch.
- Tăng sử dụng chế độ ăn giàu purin (thịt đỏ, nội tạng động vật như gan, lòng bò, lòng heo…).

- Gia tăng các bệnh lý chuyển hóa như béo phì, tăng huyết áp, tăng lipid máu, đề kháng insulin và tăng acid uric máu.
- Gia tăng tỷ lệ người trên 65 tuổi và có mối liên quan giữa sự lắng đọng tinh thể urat và sụn khớp bị thoái hóa.
- Gia tăng và kéo dài cuộc sống của các bệnh nhân suy thận mãn (gia tăng số bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối và bệnh nhân ghép thận).

Tất cả các lý do trên cũng phù hợp với sự thay đổi về lối sống và điều kiện kinh tế xã hội của nước ta hiện nay và tỷ lệ bệnh gút cũng có xu hướng tăng nhanh tại nước ta.

Các yếu tố làm bệnh gút tiến triển nặng
Việc sử dụng tùy tiện, dài ngày các thuốc kháng viêm loại Corticosteroid, aspirin, thuốc lợi tiểu thiazide. Các thuốc này, đặc biệt là corticosteroid vừa làm bệnh nặng lên vừa gây nhiều tác dụng phụ nguy hiểm như thay đổi hình dạng cơ thể, loãng xương, teo cơ, nhiễm trùng, viêm loét đường tiêu hóa, suy tuyến thượng thận, thúc đẩy nhanh việc hình thành các tophi....

Các bệnh thường đi kèm với bệnh gút như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, bệnh mạch vành, béo phì… cũng làm cho bệnh diễn biến phức tạp hơn và khó kiểm soát hơn. Kiểm soát tốt các bệnh trên cũng ảnh hưởng tốt tới tiến triển của bệnh gút. Tuy nhiên, có một số thuốc cần phải lựa chọn cho phù hợp để việc điều trị các bệnh này không làm bệnh gút nặng thêm hoặc diễn biến xấu đi.

bệnh gut có chữa được không

Gút có phải là bệnh bất trị?

Gút là một loại bệnh viêm khớp đáp ứng tốt với điều trị. Nếu được điều trị đúng, ngay ở giai đoạn cấp tính, bệnh có thể được kiểm soát tốt bằng thuốc và chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý. Các đợt viêm khớp sẽ không tái diễn, bảo tồn được cấu trúc và chức năng của khớp, tránh được các biến chứng của bệnh do sự lắng đọng tinh thể muối urat ở các mô (hệ niệu, thận, hệ tim mạch…).
Ở nước ta, bệnh gút có thể được chẩn đoán sớm ở các bệnh viện tuyến tỉnh và nhiều bệnh viện tuyến huyện vì không đòi hỏi các phương tiện kỹ thuật hiện đại. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân vì không được chẩn đoán và điều trị đúng một thời gian dài nên phải gánh chịu nhiều hậu quả xấu của bệnh và hậu quả xấu của việc điều trị không hợp lý. Đa số bệnh nhân gút thường có xu hướng tự mua thuốc điều trị, việc tự điều trị này đồng nghĩa với bệnh sẽ không được kiểm soát đúng, bệnh sẽ nặng thêm và trở thành bất trị. Nhiều bệnh nhân đã ở giai đoạn nan y và tàn phế: biến dạng, mất chức năng của nhiều khớp, loét và chảy máu đường tiêu hóa, sỏi thận, suy thận giai đoạn cuối... Lúc này, thầy thuốc nào chắc cũng bó tay! Sự thiếu hiểu biết đã làm cho gút, một bệnh vốn dễ chẩn đoán và dễ kiểm soát đã trở thành một bệnh nan y.

Mọi người, đặc biệt nam giới tuổi trung niên cần cảnh giác với các hiện tượng sưng đau đột ngột, bất thường ở ngón chân, bàn chân, cổ chân... Khi có bệnh cần tới các thầy thuốc chuyên khoa sớm để được chẩn đoán xác định và điều trị đúng ngay từ đầu để bệnh khỏi trở thành bệnh nan y. Lúc đầu, bệnh tưởng như có thể khỏi hẳn trong một thời gian dài nhưng các rối loạn bên trong thì không thể khỏi và trước sau thế nào cũng sẽ biểu hiện và nặng dần lên. Việc phát hiện bệnh sớm, điều trị đúng và sớm có ý nghĩa quan trọng trong việc kiểm soát bệnh, tránh các hậu quả xấu ở khớp, ở thận và ở các cơ quan liên quan.

loading