bệnh tàn nhang và cách điều trị hiệu quả

Tàn nhang là một bệnh lý rối loạn sắc tố da, đặc trưng bởi những dát tăng sắc tố màu nâu nhạt hoặc nâu thẫm, giới hạn rõ, kích thước khoảng vài mi-li-mét, phân bố rải rác, xuất hiện chủ yếu ở mặt và một số vùng phơi bày ánh sáng khác như cổ, ngực, lưng, cánh tay… Cơ chế là do sự rối loạn hoạt động của tế bào sắc tố dẫn dến tình trạng gia tăng sản xuất và tích tụ sắc tố melanin ở lớp thượng bì của da. Tàn nhang thường xuất hiện khá sớm ở tuổi thiếu nhi, tăng nặng lên ở độ tuổi dậy thì.

Tàn nhang do đâu?

Có nhiều yếu tố được cho là liên quan đến sự khởi phát cũng như mức độ tiến triển của tàn nhang, trong đó có thể kể đến yếu tố gen và di truyền. Gen quy định tàn nhang được xác định ở nhiễm sắc thể 4q32-q34. Các nghiên cứu nhận thấy tàn nhang thường xuất hiện nhiều ở những người có nước da sáng và tóc màu, nhất là màu đỏ hoặc những người có tiền căn gia đình mắc bệnh tàn nhang. Một yếu tố quan trọng khác trong sự khởi phát cũng như thúc đẩy bệnh lý này là ánh nắng mặt trời. Mật độ và màu sắc của tàn nhang liên quan chặt chẽ đến mức độ tiếp xúc với ánh nắng. Có thể dễ dàng nhận thấy, các đốm tàn nhang thường có xu hướng đậm màu lên vào buổi trưa sau khi đi nắng về, nhất là trong những ngày hè nắng gắt, và nhạt màu hơn vào buổi sáng sớm khi vừa thức dậy hoặc trong những ngày mùa đông dịu mát. Bên cạnh hai yếu tố chính vừa nêu, một số tác nhân khác cũng có thể là yếu tố thúc đẩy làm tình trạng tàn nhang trầm trọng hơn như rối loạn nội tiết tố trong cơ thể, đặc biệt trong giai đoạn mang thai, khi sự tăng cao estrogen thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động của tế bào sắc tố. Hoặc việc sử dụng các loại mỹ phẩm tẩy trắng nhanh gây bào mòn da và một số cách thức chăm sóc da không hợp lý (lột tẩy da bằng hóa chất, sử dụng các loại máy móc gây mài mòn da…) cũng có thể làm suy yếu lớp da bề mặt, dẫn đến tăng nhạy cảm ánh sáng và tăng nặng mức độ tàn nhang trên da.

xem thêm: 10 tác nhân gây khô da thường gặp nhất

Làm gì để loại bỏ tàn nhang?

Có khá nhiều phương pháp được lựa chọn để khắc phục và điều trị tàn nhang, tuy nhiên mức độ hiệu quả và tính an toàn là vấn đề cần cân nhắc. Cần lưu ý rằng muốn giải quyết lâu dài bệnh lý này, bên cạnh việc loại bỏ hoặc làm mờ đi những đốm tàn nhang có sẵn thì việc bảo vệ da phòng tránh sự xuất hiện những đốm tàn nhang mới là ưu tiên hàng đầu. Chính vì lý do này, mọi phương pháp điều trị tàn nhang đều khó có kết quả trọn vẹn nếu không đi kèm với một chế độ chống nắng tốt và chăm sóc da hợp lý.

Lựa chọn nhẹ nhàng và ít xâm lấn nhất trong trị liệu tàn nhang là sử dụng các chế phẩm bôi tại chỗ với tính chất làm trắng và ức chế sắc tố melanin (hydroquinon, arbutin, a-xít kojic…) hoặc tăng nhanh tiến trình đổi mới lớp thượng bì da (tretinoin, a-xít azelaic…). Ưu điểm của phương pháp này là an toàn, ít nguy cơ và biến chứng, nhưng thường hiệu quả chỉ được nhận thấy sau một thời gian khá dài (3-6 tháng) và mức độ hiệu quả thường không hoàn toàn (các đốm tàn nhang chỉ nhạt màu đi một phần chứ không biến mất hẳn). Trên một số cơ địa nhạy cảm, việc sử dụng các chế phẩm thoa này vẫn có thể gây đỏ da, ngứa, rát và kích ứng tại chỗ.

tàn nhan

Một số phương pháp trước đây được lựa chọn trong điều trị tàn nhang như lột tẩy bằng a-xít (trichloacetic), áp lạnh ni-tơ lỏng, siêu mài mòn da… ngày nay ít còn được lựa chọn, vì nguy cơ để lại sẹo lõm, sẹo tăng sắc tố, sẹo mất sắc tố vĩnh viễn hoặc những tổn thương da khó kiểm soát khác. Thay vào đó, laser được xem là một trị liệu hiệu quả và ít nguy cơ hơn, nên khá được ưa chuộng trong thời gian gần đây. Có thể lựa chọn laser bóc tách (laser CO2 hoặc máy đốt điện thay thế trong trường hợp không có laser CO2) để lột bỏ hoàn toàn đốm thượng bì mang sắc tố melanin cấu thành tàn nhang, hoặc các loại laser nửa bóc tách (laser vi điểm) và laser tác động sắc tố chọn lọc (laser Q-Switched Nd:YAG, Dual Yellow Laser…) để loại bỏ dần dần các đốm da tăng sắc tố này. Ưu điểm của laser là hiệu quả nhanh và rõ ràng sau 1 hoặc vài lần trị liệu, tuy nhiên cần kiểm soát tốt để tránh một số biến chứng có thể xảy ra như tăng sắc tố sau viêm (sẹo thâm) hoặc sẹo lõm, đỏ da kéo dài sau điều trị…

chưa tàn nhan

Điều trị bênh tàn nhan

Dù lựa chọn phương pháp trị liệu nào, cần hiểu rõ tàn nhang là một bệnh lý bị ảnh hưởng chặt chẽ bởi các yếu tố bên trong (di truyền, nội tiết…) nên không có phương pháp nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn sự tái phát. Thay vào đó, ý thức bảo vệ da là vô cùng quan trọng, đặc biệt là trước ánh nắng mặt trời. Cần thường xuyên và liên tục sử dụng kem chống nắng có độ bảo vệ thích hợp (SPF >30 và PA++ trở lên với khí hậu Việt Nam), thoa kem ít nhất 15-30 phút trước khi ra nắng, thoa lại mỗi 2-3 giờ song song với việc sử dụng khẩu trang, nón rộng vành… để có sự che chắn tối đa. Lựa chọn mỹ phẩm và các phương pháp chăm sóc da nhẹ nhàng, tăng cường sức khỏe làn da bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý (uống nhiều nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây…) và sinh hoạt luyện tập phù hợp cũng là một trong những điều cần lưu ý để giảm thiểu tàn nhang và làm cho làn da ngày càng tươi tắn hơn.

Xem thêm: Các cách điều trị nám tàn nhang

loading