Thủ phạm gây nám da, tàn nhan, nếp nhăn

Nám da là tình trạng tăng sắc tố da mắc phải, mạn tính, đặc trưng bởi các dát màu nâu ở trên mặt, thường là vùng gò má, mũi, trán, môi trên, cằm, đôi khi có ở cổ. Nám da gặp nhiều nhất ở độ tuổi trung niên, phụ nữ mang thai, hiếm gặp ở trẻ nhỏ.

Đối tượng nào dễ bị nám da?

- Thường hay gặp ở phụ nữ, nhất là phụ nữ trung niên, phụ nữ có thai hoặc thường xuyên sử dụng thuốc ngừa thai (estrogen và progesterone). Ở nam giới, tỉ lệ mắc bệnh chỉ ở khoảng 5-10%.

- Người mắc bệnh về nội tiết (bệnh ở tuyến giáp, tuyến uyên, tuyến thượng thận) cũng có thể bị nám da.

- Người châu Á, người gốc Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, người da đen (da týp IV, V và VI) – dễ bị nám da. Ở người da màu sậm, hắc tố bào sản xuất nhiều melanin hơn; các melanosome to hơn và chứa nhiều melanin, và sự phân rã của chúng chậm hơn. Có 2 dạng melanin được tổng hợp bên trong các hạt melanosome: eumelanin (sậm, nâu đen) và pheomelanin (sáng, đỏ vàng). Eumelanin có 2 màu: đen và nâu. Người da màu sậm có nhiều eumelanin hơn pheomelanin nên dễ bị nám da hơn. Týp da của người Việt Nam chúng ta rất thường gặp.

xem thêm: Sạm, nám da do rối loạn nội tiết tố nữ và cách điều trị

Những thủ phạm gây nám da

Nám da có liên quan tới nhiều yếu tố, trong đó ánh nắng mặt trời (tia cực tím UV), ảnh hưởng của nội tiết tố (bệnh nội tiết, rối loạn nội tiết tố nữ, sử dụng thuốc ngừa thai) và ảnh hưởng của di truyền được xem là 3 yếu tố chính dẫn đến tình trạng nám da. Bên cạnh đó, thuốc, hóa chất, mỹ phẩm, stress, ô nhiễm môi trường… cũng góp phần gây nám da.

- Tác động tia UV được coi là yếu tố chính gây nám da vì theo các nghiên cứu tỉ lệ mắc bệnh nám da cao ở những vùng nhiều nắng và vùng da nám thường sáng hơn vào mùa đông. Có những trường hợp nám da sau khi đã được chữa khỏi đã tái phát trở lại chỉ sau một lần phơi nắng.

Tia UV ảnh hưởng lên sự melanin hóa, sự tăng sinh và sống sót của hắc tố bào vừa gián tiếp và trực tiếp, thông qua hiệu ứng của tia UV lên các tế bào sừng, bao gồm sự tổng hợp và bài tiết các yếu tố cận chế tiết tế bào sừng (paracrine factors). Tác động trực tiếp tia UV thông qua sự thúc đẩy nhiều phản ứng sinh học thông qua sự tương tác với các nhóm mang màu (chromophores) của tế bào có khả năng hấp thu photons. Các phản ứng quang hóa ảnh hưởng lên sự tăng sinh, sống sót, biệt hóa các hắc tố bào.

Tia UVA được hấp thu bởi các chromophores tế bào gây nên các tổn thương ôxy hóa dẫn tới sự hình thành các ROS (reactive oxygen species) và các gốc tự do.

- Nguyên nhân thứ hai gây nám da là do ảnh hưởng của nội tiết tố. Nám da xuất hiện trong thai kỳ với tỷ lệ mắc bệnh trên 50-70% thai phụ. Thường gặp trên phụ nữ sử dụng thuốc ngừa thai, phụ nữ mãn kinh sử dụng liệu pháp thay thế, phụ nữ sử dụng thực phẩm chức năng có thành phần giống estrogen và progesterone. Mặc dù các hormon progesterone, estradiols, α-MSH được coi là yếu tố gây nên nám nhưng ở các bệnh nhân bị nám da nồng độ của chúng không tăng. Bệnh tuyến giáp có thể có liên quan tới nám da ở những phụ nữ mà nám xuất hiện trong thai kỳ hoặc sau khi sử dụng thuốc ngừa thai.

xem thêm: Các phương pháp điều trị nám da, tàn nhan, nếp nhăn

- Nguyên nhân thứ ba là ảnh hưởng di truyền. Một số chủng tộc có tỉ lệ nám da cao hơn. Nhiều trường hợp nám da gia đình đã được báo cáo. Trên 30% bệnh nhân có tiền sử gia đình có thành viên bị nám da.

Ngoài 3 yếu tố trên, nám da còn có thể do một dạng viêm da tiếp xúc ánh sáng. Các dị ứng nguyên có thể là các thành phần trong mỹ phẩm. Một số mỹ phẩm có thể làm tăng sắc tố da, đặc biệt là các mỹ phẩm có các chất tạo mùi, nước hoa. Một số loại thuốc cũng có thể làm tăng nhạy cảm ánh sáng và tăng sắc tố da. Để điều trị nám da hiệu quả cần loại bỏ các nguyên nhân gây nám da: nội tiết, stress, mỹ phẩm, thuốc, thói quen phơi nắng…

loading