Thở nhanh: Dấu hiệu sớm viêm phổi ở trẻ nhỏ

• BS. Trần Anh Tuấn
Trưởng khoa Hô hấp – BV Nhi Đồng 1

Một vấn đề không chỉ thầy thuốc mà cả các bậc cha mẹ cũng rất quan tâm là khi trẻ ‘lỡ’ bị ho thì làm sao biết là trẻ chỉ cảm ho thông thường hay đã chuyển sang viêm phổi (còn gọi là “sưng phổi”) để có thể điều trị kịp thời?

Qua các công trình nghiên cứu khoa học quy mô tại nhiều nơi trên thế giới, Tổ chức Y tế thế giới đã ghi nhận rằng: Thở nhanh là triệu chứng xuất hiện sớm nhất khi trẻ bị viêm phổi, sớm hơn cả các dấu hiệu có được khi nghe phổi bằng ống nghe và cả khi chụp X-quang. Đây cũng là triệu chứng rất dễ phát hiện ở mọi lúc, mọi nơi chỉ với một phương tiện rất dễ tìm: đồng hồ có kim giây.

Khi trẻ bị viêm phổi, phổi của trẻ sẽ mất tính mềm mại và không thể giãn nở dễ dàng khi trẻ hít thở khiến cho trẻ có thể bị thiếu oxy. Vì vậy, trẻ buộc phải thở nhanh hơn để bù đắp sự thiếu hụt này.

khó thở dấu hiệu bệnh phổi

Để biết trẻ có thở nhanh hay không, ta cần đếm nhịp thở của trẻ trong trọn 1 phút. Tốt nhất là đếm nhịp thở khi trẻ nằm yên, không bú vì nhịp thở có thể tăng khi trẻ gắng sức.

- Trẻ dưới 2 tháng: thở nhanh khi nhịp thở từ 60 lần/phút trở lên.

xem thêm: Tại sao người già, trẻ nhỏ dễ mắc viêm phổi?

- Trẻ từ 2 tháng đến dưới 12 tháng: thở nhanh khi từ 50 lần/phút trở lên.

- Trẻ từ 12 tháng đến dưới 5 tuổi: thở nhanh khi từ 40 lần/phút trở lên.

Việc phát hiện giá trị của thở nhanh trong phát hiện viêm phổi ở trẻ em được nhiều chuyên gia xem là một cuộc “cách mạng” trong lĩnh vực hô hấp nhi. Thật vậy, đây là một triệu chứng vừa có giá trị khoa học cao (thở nhanh là triệu chứng có độ nhạy cao nhất để chẩn đoán sớm viêm phổi trẻ em) vừa có giá trị thực tế lớn (đơn giản, dễ làm).

Khi thấy trẻ thở nhanh, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được điều trị ngay vì đây là triệu chứng sớm nhất báo hiệu là trẻ đã bị viêm phổi. Việc điều trị khi này sẽ có kết quả tốt ngay cả với những loại kháng sinh không đắt tiền. Thật thế, nhiều nghiên cứu cho thấy rằng: nếu được điều trị càng sớm khi bệnh mới phát sinh, kết quả sẽ rất tốt (có thể đến 80-90% khỏi bệnh hoàn toàn), giảm tỉ lệ nhập viện, biến chứng và cả tử vong vì viêm phổi.

loading