Cẩn trọng khi dùng thuốc trị ho cho trẻ

• PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức
Đại học Y Dược TPHCM

Trẻ em rất dễ bị ho do dễ bị viêm nhiễm đường hô hấp, dễ bị các bệnh tai mũi họng đưa đến cơ quan thụ cảm ho (do bị kích thích). Không ít phụ huynh hễ nghe con ho là lại mua thuốc về cho uống mà không hiểu rằng trong những trường hợp khi trẻ bị hen phế quản, viêm phế quản cấp, cần ho để tống xuất đờm nhớt mà lại dùng thuốc ức chế phản xạ ho là không có lợi, chỉ có hại. Ở trẻ, đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi, chỉ nên dùng thuốc trị ho khi trẻ ho khan, ho quá mức, gây mệt, gây nôn ói, mất ngủ.

Phụ huynh cần biết gì về chứng ho ở trẻ?

Trước hết ta cần biết ho là một phản xạ sinh lý có tính bảo vệ cơ thể. Chính nhờ ho biểu hiện bằng sự thở ra rất mạnh giúp làm sạch đường thở, tống xuất đờm, dịch tiết hoặc vật lạ lọt vào đường hô hấp, giúp nhung mao hô hấp hoạt động tốt.

Trong trường hợp ho có đờm, phản xạ ho sẽ giúp đẩy đờm ra khỏi cổ họng vì có thể trẻ bị viêm phế quản cấp hoặc vô tình nuốt phải thứ gì đó khiến cổ ngứa ngáy. Trẻ sẽ cảm thấy thoải mái hơn khi cổ thông thoáng sau cơn ho. Thuốc trị ho thường ngăn cản quá trình trên của trẻ, và trong trường hợp này không nên dùng.

Cảm lạnh vào mùa mưa cũng dễ khiến trẻ bị ho. Một số chuyên gia khuyên nên giữ ấm cho trẻ, dinh dưỡng đầy đủ chất, cho uống nước nhiều hơn, đặc biệt là nước cam hoặc nước chanh để tăng sức đề kháng thì trẻ có khả năng tự khỏi sau một đến hai tuần và không ảnh hưởng nhiều đến trẻ mà không cần dùng thuốc.

Nếu nghi ngờ trẻ bị viêm nhiễm tức có sự nhiễm khuẩn dẫn đến ho, nhất thiết phải đưa trẻ đi khám bệnh ở bác sĩ.

Hít phải khói thuốc lá người lớn hay còn gọi là “hút thuốc lá thụ động” cũng là nguyên nhân khiến nhiều trẻ mắc chứng ho và từ đó dễ mắc các bệnh về đường hô hấp. Vì vậy, các ông bố cần phải chấm dứt việc hút thuốc lá khi trong nhà có con trẻ.

Thuốc nào thường được dùng để trị ho?

Loại thuốc trị ho hay được dùng là thuốc kháng histamin, có tác dụng chống dị ứng nhưng cũng có tác dụng làm dịu, giảm ho, và thuốc dùng cho trẻ có dạng sirô hoặc thuốc nước. Thuốc chỉ chứa một hoạt chất kháng histamin có thể kể: sirô Phénergan, sirô Théralène. Còn thuốc chứa nhiều thành phần giảm ho (trong đó có thuốc kháng histamin và thuốc ức chế ho là dextromethorphan), có thuốc nước Pulmofar, sirô Toplexil, sirô Atussin… Liều của thuốc dạng sirô được tính theo muỗng hoặc dụng cụ lường có khắc vạch kèm theo thuốc, liều dùng như thế nào cho trẻ sẽ căn cứ vào bản hướng dẫn sử dụng thuốc hoặc hỏi dược sĩ tại nhà thuốc để biết.

Phụ huynh cần lưu ý gì khi dùng thuốc trị ho cho trẻ?

- Khi thấy trẻ ho và đã cho dùng một số thuốc trị ho thông thường như sirô chống dị ứng trị ho kể ở trên vài ba ngày không thấy đỡ, hoặc thấy trẻ ho mà cách thở, nhịp thở bất thường như: thở nhanh từ 50 lần/phút trở lên, thở khó, lõm ngực khi hít vào hoặc thở khó khăn kiểu suyễn, nên đưa trẻ đi đến cơ sở y tế hoặc bác sĩ khám bệnh ngay để được điều trị kịp thời. Lúc này, rõ ràng chọn lựa khi nào nên dùng thuốc trị ho khan, khi nào dùng thuốc làm loãng đờm, thậm chí dùng thêm kháng sinh, thuốc chống viêm loại corticoid chỉ có bác sĩ là người hiểu biết chuyên môn chỉ định dùng đúng thuốc. Có khi, chính nhờ bác sĩ khám mà phát hiện trẻ bị ho do dị vật trong đường thở.

xem thêm: Khi trẻ kém hấp thu chất dinh dưỡng

- Không cho trẻ dùng sirô Phénergan hay sirô Théralène như thuốc “dỗ” trẻ ngủ: Thuốc trị ho chứa hoạt chất chứa kháng histamin (như sirô Phénergan hay sirô Théralène) có một tác dụng phụ là gây buồn ngủ. Rất đáng tiếc là có một số bậc phụ huynh lạm dụng tác dụng phụ này và cho trẻ uống sirô Phénergan hay sirô Théralène giống như thuốc ngủ để trẻ không quấy, không khóc đêm và dùng dài ngày, từ tháng này sang tháng kia (!). Xin lưu ý, dùng như thế rất có hại cho sức khỏe của trẻ.

- Không dùng sirô Phenergan cho trẻ dưới 2 tuổi và không nên dùng thuốc kháng histamin khi trẻ ho có đờm kèm suyễn.

Năm 2010, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo không được dùng thuốc kháng histamin là promethazin (ở ta có sirô Phenergan) cho trẻ dưới 2 tuổi vì đối trẻ quá nhỏ, thuốc có thể gây kích động, co giật. Đồng thời, không nên dùng thuốc kháng histamin khi trẻ ho có đờm kèm suyễn vì sẽ có hại cho sức khỏe của trẻ.

- Cần phải đặc biệt chú ý, có loại thuốc viên trị ho trong thành phần chứa codein (như biệt dược là thuốc viên Neo-codion, Eucalyptine, Terpine Gonnon, Terpin-codein…) chỉ dành cho người lớn, không được dùng cho trẻ. Đã có trẻ quá nhỏ ngộ độc thuốc codein bị ngủ lịm, ngừng thở.

- Thuốc kháng sinh chỉ được dùng để trị ho cho trẻ trong trường hợp ho do nhiễm khuẩn đường hô hấp hoặc xác định sẽ có bội nhiễm; thuốc chống viêm loại corticoid (như prenisone, prednisolone…) được dùng khi trẻ bị viêm đường hô hấp nặng (viêm phổi, viêm phế quản…); hoặc để trị ho có đờm đặc, khó khạc, có loại thuốc làm loãng đờm (làm giảm độ quánh đặc của đờm nhầy trong phế quản) như Mucomyst, Exomuc…trẻ ho

Tuy nhiên, tất cả những loại thuốc này đều phải do bác sĩ khám trực tiếp cho trẻ và chỉ định, các bậc phụ huynh không nên tự ý tìm cách mua cho trẻ dùng bởi vì dùng sai sẽ có hại cho trẻ.

Bên cạnh đó việc lưu ý dùng thuốc trị ho cho trẻ đúng cách, an toàn, bạn cần chú ý đến việc vui chơi, nghỉ ngơi của trẻ. Cần cho trẻ hoạt động trong không gian thoáng mát, sạch sẽ. Môi trường tự nhiên là yếu tố tích cực giúp trẻ tránh được nhiều nguy cơ dẫn đến bệnh.

loading