Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe

Tại Việt Nam, mặc dù tỷ lệ hút thuốc còn cao nhưng tỷ lệ này cũng đã giảm so với năm 2000. Nguyên nhân chưa bỏ được thuốc không hoàn toàn vì họ không nhận thức được tác hại của thuốc lá mà còn vì rất nhiều nguyên nhân: thuốc lá là sản phẩm gây nghiện, khi đã nghiện thì rất khó bỏ, đòi hỏi phải có sự quyết tâm cao; giá thuốc lá ở VN quá rẻ, được bày bán tràn lan khắp mọi nơi, có thể mua thuốc lá ở bất cứ đâu, quảng cáo trưng bày tại điểm bán sai quy định…

Nguyên nhân gây bệnh

Khói thuốc lá chứa tới hơn 7.000 chất hóa học phần lớn là chất độc hại. Trong đó có hàng trăm loại có hại cho sức khỏe, nicotin là chất gây nghiện. Nicotin là một chất không màu, chuyển thành màu nâu khi cháy và có mùi thuốc khi tiếp xúc với không khí. Nicotin được hấp thụ qua da, miệng và niêm mạc mũi hoặc hít vào phổi. Người hút thuốc trung bình đưa vào cơ thể 1 đến 2 mg nicotin mỗi điếu thuốc hút. Hút thuốc lá đưa nicotin một cách nhanh chóng đến não, trong vòng 10 giây sau khi hít vào.

Cơ quan Kiểm soát Dược và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) xếp nicotin vào nhóm các chất có tính chất dược lý gây nghiện chủ yếu, tương tự như các chất ma túy heroin và cocain.

Trong khói thuốc lá có trên 69 chất, trong số đó gồm cả các hợp chất thơm có vòng đóng như benzopyrene có tính chất gây ung thư. Các hóa chất này tác động lên tế bào bề mặt của đường hô hấp gây nên tình trạng viêm mạn tính, phá hủy tổ chức, biến đổi tế bào dẫn đến dị sản, loạn sản rồi ác tính hóa. Nguyên nhân gây bệnh của hút thuốc đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu trên thế giới. Hút thuốc làm tăng tỷ lệ tử vong sớm, chủ yếu là do các bệnh ung thư, các bệnh hô hấp, các bệnh tim mạch… Mức độ tăng nguy cơ bệnh tật và tử vong phụ thuộc vào tuổi bắt đầu hút (hút thuốc càng sớm thì nguy cơ càng cao).

Khi hút thuốc lá, hoặc sống trong môi trường có khói thuốc, khói thuốc hít qua phổi ngấm vào máu, tích lũy lâu ngày trở thành điều kiện và nguyên nhân gây nên các bệnh tim mạch, viêm nhiễm đường hô hấp gây tổn thương trong lòng mạch máu. Vì vậy, người hút thuốc lá cũng dễ bị các bệnh như: rụng tóc, đục thủy tinh thể, da nhăn, giảm thính lực, sâu răng, ung thư da, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, loãng xương, bệnh tim mạch, vàng móng tay, ung thư cổ tử cung, tinh trùng biến dạng, bệnh vảy nến, viêm tắc mạch máu, ung thư phổi và các cơ quan khác như: mũi, miệng, lưỡi, tuyến nước bọt, họng, thanh quản, thực quản, thận, dương vật, tụy, v.v... Ngoài ra, hút thuốc lá còn làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, dễ dẫn đến vô sinh ở nam giới; tăng nguy cơ ung thư tử cung, rối loạn kinh nguyệt, ung thư vú đối với phụ nữ; dễ bị nhiễm trùng đường hô hấp, viêm tai giữa, nặng thêm các triệu trứng hen đối với trẻ em.

hut thuốc lá có hại cho sức khoẻ

Lời khuyên cho những người hút thuốc lá

Ở nước ta, mỗi năm có 40.000 người tử vong vì các bệnh có liên quan đến sử dụng thuốc lá và 33 triệu người không hút thuốc bị ảnh hưởng do hít khói thuốc thụ động.

Lợi ích đối với sức khỏe khi bỏ thuốc lá

Những thay đổi của cơ thể khi bỏ thuốc (nguồn WHO) 20 phút: huyết áp và mạch giảm dần tới mức bình thường.

- 8 giờ: lượng oxy trong máu trở về trạng thái bình thường. Nguy cơ bị nhồi máu cơ tim bắt đầu giảm. Nhiệt độ ngoài da bắt đầu tăng.

- 24 giờ: lượng CO trong máu bắt đầu được đào thải; phổi bắt đầu quá trình tự làm sạch và phản xạ ho tăng để thải đờm.

- 48 giờ: cảm giác ngon miệng và mùi vị bắt đầu được cải thiện.

- 1 tuần: giấc ngủ trở lại bình thường.

- 2 tuần đến 3 tháng: sự lưu thông máu trong cơ thể và chức năng thông khí được cải thiện.

- 1 đến 9 tháng: các triệu trứng như ho, tiết dịch nhầy, mệt mỏi, khó thở giảm; nhung mao của tế bào niêm mạc phế quản trở lại hoạt động bình thường, giảm tốc độ suy chức năng thông khí đối với người bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

- 1 đến 2 năm: nguy cơ nhồi máu cơ tim giảm 20-50%; giảm tỷ lệ bệnh tái phát và tăng tỷ lệ thành công trong điều trị, phẫu thuật mạch vành.

- 5 năm: nguy cơ bị đột quỵ giảm tới mức như người không hút thuốc sau 5-15 năm cai thuốc.

- 10 năm: nguy cơ tử vong do ung thư phổi giảm một nửa so với người tiếp tục hút; các nguy cơ ung thư miệng, họng, thực quản, bàng quang, thận, tụy cũng sẽ giảm; tốc độ di căn của ung thư chậm hơn so với người hút.

Những điều cần ghi nhớ

Thuốc lá là nguyên nhân gây bệnh tật và tử vong nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Xây dựng môi trường không khói thuốc lá là biện pháp hiệu quả để bảo vệ mọi người, đặc biệt là những người không hút thuốc, được sống trong môi trường không khói thuốc.

loading