Phát hiện sớm và phòng ngừa bệnh viêm mũi họng trẻ em

● TS.BS. Nguyễn Trọng Minh
Khoa Tai-Mũi-Họng - BV Chợ Rẫy

Mũi họng là đường không khí đi từ ngoài vào cơ thể, ngoài việc cung cấp oxy cho cơ thể, đây còn là đường vào của nhiều bệnh tai mũi họng thông thường. Trẻ dưới 3 tuổi có thể viêm mũi, viêm họng, viêm VA, viêm tai giữa và số lần có thể tăng lên trong thời kỳ trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo, những năm đầu của tiểu học và sau đó giảm dần khi trẻ lớn.

Bệnh viêm họng ở trẻ em là một bệnh thường gặp, họng là nơi rất thuận lợi cho các yếu tố bên ngoài như vi khuẩn, virrus xâm nhập và phát triển gây bệnh. Viêm họng mạn tính là tình trạng viêm họng kéo dài do viêm và làm dày lớp lót ở vùng mũi, họng mà nguyên nhân thường thấy nhất là nhiễm siêu vi (trên 80% các trường hợp), nhiễm vi khuẩn, ngoài ra, thì các yếu tố như thời tiết thay đổi nhanh hoặc thể trạng yếu của trẻ cũng có thể làm cho bệnh nặng hơn. Nếu không điều trị kịp thời thì có thể dẫn tới các biến chứng như viêm tai giữa cấp, viêm tai giữa thanh dịch, viêm VA, viêm amidan, viêm xoang cấp, viêm thanh quản cấp, viêm đường hô hấp dưới như viêm khí phế quản và viêm phổi.

Triệu chứng chung ban đầu của các bệnh lý nhiễm khuẩn đường mũi họng ở trẻ thường gặp là ho, sốt, nghẹt mũi một hoặc 2 bên, chảy nước mũi trong hoặc nước mũi có màu vàng xanh, có thể có chảy mủ tai, sốt cao (39-40 độ), quấy khóc, bỏ ăn…

Điều trị bệnh viêm họng

Những ngày đầu mới bệnh thường là do virus vì vậy không cần uống kháng sinh, chủ yếu là vệ sinh mũi họng cho bé. Nếu sốt từ 38,5 độ trở lên, các mẹ nên cho bé uống hạ sốt như paracetamol. Nếu bé chỉ ấm đầu (37-38,5 độ), trẻ cần được uống nhiều nước và ăn uống đầy đủ không kiêng cữ. Xử lý ho tại nhà cho trẻ bằng các loại sirô thảo dược. Chú ý làm thông thoáng mũi thường xuyên cho bé bằng nước muối sinh lý. Nếu không bị bội nhiễm, bệnh sẽ tự khỏi trong vòng từ 5-10 ngày. Nếu bé sốt cao 3 ngày liên tục, cha mẹ phải đưa bé đi bệnh viện khám để loại trừ bệnh sốt có thể là sốt xuất huyết, sốt phát ban..., và cần xác định chính xác bé bị nhiễm virus hay nhiễm khuẩn. Vì nhiễm khuẩn nếu không uống kháng sinh, bệnh của bé sẽ không tự khỏi và có thể làm bệnh nặng hơn hoặc sẽ gây ra những biến chứng nặng. Trong trường hợp viêm mũi họng do vi khuẩn, cần dùng thêm kháng sinh như amoxicilline, cloxacillin, các cephalosporin (cephalexin)… Tuy nhiên, việc dùng thuốc kháng sinh phải do bác sĩ chuyên khoa ghi toa và theo hướng dẫn của bác sĩ.

bệnh viêm họng

Phòng ngừa bệnh viêm họng

Để phòng bệnh cho trẻ trong những ngày thời tiết trở lạnh, nên cho bé mặc đồ ấm, chú ý giữ ấm phần cổ và chân. Nên xoa dầu khuynh diệp vào lòng bàn chân và mang tất cho bé. Cần cung cấp cho trẻ chế độ dinh dưỡng tốt để nâng cao thể trạng như cung cấp trong khẩu phần ăn hằng ngày nhiều trái cây tươi giúp bổ sung vitamin. Đây chính là yếu tố giúp bé tăng cường thêm kháng thể để chóng khỏi bệnh. Ngoài ra, cần cho trẻ ăn các thức ăn nhẹ nhàng dễ tiêu như nước canh, súp, nấu chín ngũ cốc, khoai tây nghiền, trái cây ngọt, sữa chua và trứng chín mềm, và nếu cần có thể nghiền thức ăn bằng máy xay để trẻ dễ nuốt hơn.

Vệ sinh cũng là một trong những phương pháp phòng bệnh tốt vì bệnh lý mũi họng ở trẻ em đa phần có thể lây. Nếu trẻ bị bệnh mũi họng kèm sốt, cha mẹ nên để các em ở nhà không đi học ít ngày, điều trị sớm những viêm nhiễm có kèm theo sốt, dạy trẻ biết vệ sinh, thường xuyên rửa tay cũng giúp tránh bệnh lây lan, dạy trẻ để tay che miệng khi ho hoặc hắt hơi, đeo khẩu trang khi ra đường và không dùng chung vật dụng cá nhân.

Một số phẫu thuật có thể giúp phòng ngừa bệnh không nặng hơn hoặc ngăn những biến chứng có thể xảy ra như viêm VA tái phát nhiều lần thì cần phải phẫu thuật nạo VA, cắt amidan để tránh viêm tai giữa hoặc viêm mũi xoang sau này.

Viêm amidan nghi do nhiễm liên cầu khuẩn, đặc biệt vi khuẩn tán huyết nhóm A hoặc Streptococcus pyogenes (GABHS) ở độ tuổi từ 5 đến 15 có thể gây biến chứng lên tim, khớp, da, thần kinh và thận, vì vậy, cần phải cắt và dùng thuốc kháng sinh hợp lý và đủ liều. Tuy nhiên, một số trường hợp viêm amidan khác không do liên cầu tán huyết nhưng amidan quá phát ảnh hưởng đến đường thở, làm cho trẻ hay bị ngáy, thiếu oxy, viêm nhiều đợt trong năm, viêm amidan mà đã từng bị áp xe thì cũng nên cắt đi để tránh bệnh ảnh hưởng đến cơ thể trẻ.

loading