Người già hệ tiêu hóa cũng già

● BS Lê Thúy Tươi

Mặc dù các nghiên cứu chỉ ra rằng hệ tiêu hóa “lên lão” ở tuổi 55 nhưng trong thời thực phẩm bẩn lan tràn, “bộ đồ lòng” của chúng ta bị bầm dập, đặc biệt đối với người già. Trường Đại học Y khoa London công bố: Từ tuổi 55, các vi khuẩn có lợi trong đường tiêu hóa giảm đi rất nhanh làm suy giảm chức năng của hệ tiêu hóa, đặc biệt là ruột già. Chức năng của dạ dày, ruột, gan, tuyến tụy và các thành phần khác của bộ tiêu hóa cũng bị quá trình lão hóa tấn công nên chúng làm việc ỳ ạch. Vì thế, bệnh lý tiêu hóa ở người già xuất hiện ngày càng tăng và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.

Táo bón, trĩ và ung thư đại tràng

Từ năm 55 tuổi, ruột bắt đầu từ từ teo, nhu động và khả năng co bóp kém, răng của người già yếu, có người bị rụng nhiều răng nên nhai kém, ít ăn rau xanh… Hầu hết độ tuổi này con cái đã trưởng thành nên họ thoải mái ăn những món mình ưa thích như đồ biển, uống rượu bia, ăn thịt…, và táo bón xuất hiện. Nếu không nhanh chóng nhận ra và điều chỉnh thì táo bón là khởi đầu của bệnh trĩ. Không ít người cao tuổi ngồi lâu trong nhà vệ sinh, động tác rặn để tống chất thải ra khiến họ phải “vận công” đến đỏ mặt tía tai. Vô phước ông bà nào bị cao máu lại chưa uống thuốc thì đây là nhân tố làm huyết áp tăng vọt và… đã có những tử vong trong tư thế ngồi trên bàn cầu mà người nhà phá cửa vô khi không còn khả năng cấp cứu. Táo bón còn có nguy cơ lớn hơn là ung thư đại tràng. Phân ứ đọng ở ruột già, đây là nơi có chức năng tái hấp thu nước, phần “cứng” còn lại chứa chất thải độc hại. Theo lẽ thường thì phải “đi ra” nay cứ nằm tại chỗ, những chất độc hại này theo máu trở về gan rồi đi khắp cơ thể khiến các cơ quan đều bị nhiễm độc (quan sát người táo bón thấy da xấu). Chất độc hại gây viêm ruột già mạn tính và thế là ung thư xuất hiện. Ung thư đại tràng có tỷ lệ tử vong cao, chỉ đứng sau ung thư phổi.

Tiêu chảy

Vì “bộ đồ lòng” của người già hoạt động kém nên chỉ cần thức ăn lạ, một bữa tiệc thịnh soạn hay ăn phải thực phẩm không sạch là dễ dàng bị tiêu chảy. Con cái thường thắc mắc “tụi con cũng ăn như vậy mà có sao đâu?”. Đúng thế, bởi hệ tiêu hóa của người già không chịu nổi những tác nhân đó. Chưa kể thực phẩm bị nhiễm khuẩn, ăn vào là “miệng nôn, trôn tháo” mất nước trầm trọng. Nếu không cấp cứu truyền nước kịp thời thì tiêu chảy là một trong những nguyên nhân gây tử vong nhanh ở người già.

Nghẹn và sặc

Bình thường, các cơ ở thực quản luôn ở trong tình trạng co bóp nhẹ nhàng gọi là co trương lực nên khi nuốt viên thức ăn đi tới đâu đoạn cơ này sẽ mở ra, đẩy thức ăn xuống rồi lập tức đóng lại. Ở người già, chúng không hoạt động đều đặn như vậy, đoạn thực quản vừa “mở” không “đóng” ngay mà thỉnh thoảng lại “trơ” nên hay bị nghẹn. Cũng như vậy khi uống nước, nếu họ uống ngụm nước lớn, nuốt vội đôi khi bị sặc. Ngành y có câu “nghẹn đặc, sặc lỏng” là vì vậy. Tuy nhiên, nếu chuyện này xảy ra thường xuyên thì cần gặp bác sĩ để tìm nguyên nhân, đừng bao giờ quy kết đơn thuần là “thực quản của ta đã già”. Ở một số người thực quản và dạ dày đều uể oải nên xuất hiện hội chứng ‘trào ngược” tức là thức ăn đang được bao tử co bóp, nhào trộn thấm dịch tiêu hóa (rất acid nên chua) tự nhiên chúng lội ngược dòng lên miệng.

bệnh dạ dày

Bệnh dạ dày

Sa dạ dày thường gặp ở 1/3 độ tuổi thất thập. Có trường hợp dạ dày sa xuống đến rốn, các cụ đi khám vì cảm giác ậm ạch sau khi ăn, nặng bụng và đầy bụng. Góp phần vào tình trạng này là cơ thành bụng yếu nên bác sĩ thường khuyên các cụ chịu khó đi bộ để “nâng cấp” cho trương lực cơ bụng.

Viêm dạ dày do vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) ở ta món này không thiếu do vệ sinh thực phẩm kém. Đây là một trong những nguyên nhân gây ung thư dạ dày ở người cao tuổi. Chưa kể những thực phẩm độc hại chứa nhiều nitrit, thực phẩm ôi thiu được biến hóa bằng hóa chất đang đi vào bữa ăn hằng ngày cũng gây ung thư không chỉ ở dạ dày mà khắp nơi trong hệ tiêu hóa.

Sỏi túi mật

Từ tuổi 40, túi mật đã bắt đầu có dấu hiệu “già”, túi teo đi (chứa được ít mật), các cơ ở vách túi mật kém sức co bóp (đẩy không hết mật xuống ruột), ngoài ra, gan cũng kém sản xuất mật, lượng mật còn sót lại dễ tạo sỏi. Có thể nói bệnh ở túi mật và đường dẫn mật (viêm, sỏi) ở người già có tỷ lệ rất cao so với người trẻ.

Bệnh lý ở gan và tụy ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa

Gan là “láng giềng” nhưng rất quan trọng với hệ tiêu hóa. Gan sản xuất mật giúp tiêu hóa mỡ. Ở ta, viêm gan A, B, C nhiều, khi chức năng gan rối loạn thì hệ tiêu hóa cũng bị ảnh hưởng (bệnh gan thường mệt mỏi, chán ăn).

Tuyến tụy sản xuất enzym tiêu hóa. Khi tuyến tụy bị bệnh (viêm tụy cấp, viêm tụy mạn, ung thư đầu tụy) đều làm cho tiêu hóa rối loạn.

Hệ tiêu hóa và miễn dịch

Ít ai biết rằng 70% các tế bào miễn dịch lại tập trung ở ruột. Trong số 1.000 tỷ vi khuẩn ở ruột thì 85% là vi khuẩn có lợi. Tuy nhiên, khi đã già thì các lợi khuẩn giảm khiến cho hệ miễn dịch suy yếu và bệnh tật thừa cơ xâm nhập. Câu “già yếu” bao giờ cũng đi liền với nhau là vì vậy.

Dinh dưỡng hợp lý và tăng cường vận động để ngăn ngừa bệnh

Nhiều người lo chăm sóc “phần nổi” như làn da mà quên mất câu “bệnh từ miệng mà vô” nên khi luống tuổi cứ than “bệnh chạy vô ầm ầm”. Một số cho rằng “trời bắt tội” hay “giày dép còn có số huống chi người” và phó mặc cho một ông không nhìn thấy tên là Trời. Tuy nhiên, nếu biết chăm sóc cơ thể thì khi già bệnh tật không thể hành hạ ta được. Chẳng hạn: ăn sạch, chế độ dinh dưỡng hợp với lứa tuổi, uống sạch, tăng cường vận động vừa sức và tham gia sinh hoạt cộng đồng để cuộc sống luôn đầy ắp tiếng cười là cách tăng cường hệ miễn dịch và trẻ hóa cơ thể. Ăn uống, tập luyện chính là cách khiến cho hệ tiêu hóa không già.

loading