Ăn uống thế nào để phòng tránh ung thư đại trực tràng?

● BSCKI . Đào Thị Yến Thủy

Một chế độ ăn uống dư thừa chất béo, chất đạm; thường xuyên sử dụng thực phẩm lên men, sấy khô, nướng, xông khói, các thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn; ăn ít rau xanh, hoa quả tươi… sẽ góp phần làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Đại tràng hay còn gọi là ruột già, là phần cuối của ruột gồm đại tràng và ngay trước hậu môn là trực tràng. Khối u ở vùng đại tràng hay trực tràng có thể lành tính, tuy nhiên thường là ác tính hay còn gọi là ung thư, là một loại ung thư khá phổ biến sau ung thư gan, ung thư phổi, ung thư vú…

Các yếu tố nguy cơ của ung thư đại trực tràng là bị polyp ruột (bệnh lý này thường di truyền ở những cha mẹ, anh chị em ruột), bị viêm loét đại tràng mạn tính hay chảy máu, tuổi cao trên 50 tuổi… Và có một nguyên nhân rất thường gặp làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại trực tràng là do thói quen ăn uống không hợp lý như ăn quá nhiều chất béo, chất đạm động vật, ít rau hoa quả tươi, ít chất xơ, loạn khuẩn ruột… Vì vậy, để tránh nguy cơ này, chúng ta cần có chú ý đến những vấn đề sau trong việc ăn uống hàng ngày:

- Nên ăn ít chất béo như dầu mỡ (năng lượng từ chất béo chỉ nên chiếm 25-30% trên tổng năng lượng thu nhập) trong ngày. Nên chế biến thức ăn kiểu hấp luộc hơn là chiên, quay, hạn chế ăn da, mỡ, bơ, thức ăn nhiều dầu béo. Chỉ nên ăn vừa đủ lượng thịt đỏ (50-70g một ngày).

- Tăng cường chất xơ trong khẩu phần ăn. Ở người trưởng thành, nên ăn 300g rau mỗi ngày (tương đương 1 chén đầy rau mỗi bữa - không tính nước), 200g trái cây tươi (ăn cả xác, không ép nước), thường xuyên sử dụng ngũ cốc nguyên hạt trong bữa ăn hàng ngày (gạo lứt, khoai, bắp, đậu…).

ung thư trực tràng

- Hạn chế thức ăn muối, lên men, xông khói, sấy khô (cá khô, xì dầu, dưa cà muối, thịt nướng than, thịt xông khói...).

- Hạn chế tiêu thụ những gia vị vô bổ có thể gây ung thư như màu thực phẩm, dầu màu, dầu thơm…

- Tránh những chất gây đột biến gen trong thức ăn như thuốc trừ sâu, diệt cỏ, thuốc kích thích tăng trọng… Tuy nhiên, trong thời buổi thực phẩm bẩn lan tràn như hiện nay, bản thân mỗi chúng ta rất khó để có thể tránh được hoàn những chất độc hại ấy. Nhưng chúng ta có thể loại bỏ bớt bằng cách ăn chín, uống sôi, rửa sạch hoa quả, thịt cá dưới vòi nước chảy và ngâm với nước muối loãng để rửa trôi bớt dư lượng thuốc trừ sâu, hoá chất. ấu trùng... Nếu có điều kiện thì nên mua rau sạch, thực phẩm sạch tại những nơi uy tín hoặc có thể tự trồng rau sạch để sử dụng.

- Không lạm dụng rượu, bia và các chất lên men rượu khác.

- Không để thừa cân béo phì bằng chế độ ăn hợp lý và rèn luyện thể chất. Ngoài ra, bạn nên tập thói quen đi tiêu hàng ngày vào một giờ nhất định (không để bị táo bón thường xuyên). Nên cắt polyp đại trực tràng sớm nếu phát hiện có. Đặc biệt ở những người có người thân trong gia đình bị polyp ruột, có tiền sử bệnh đại tràng viêm nhiễm hoặc ung thư đại trực tràng thì nên tầm soát sớm bệnh lý này bằng biện pháp soi tìm máu trong phân định kì hàng năm, sau đó tiến hành soi đại tràng sigma hoặc toàn bộ đại tràng.

Lưu ý: Khi có những rối loạn về đi tiêu như mót rặn, đau quặn bụng, phân nhầy nhớt, tiêu lỏng hoặc táo bón, chướng bụng, đau quặn bụng, có thể tắc ruột ở giai đoạn cuối. Có thể sờ thấy khối u qua thành bụng thì ung thư đã ở giai đoạn muộn, thường gặp trong thực tế trường hợp này.

So với các ung thư khác ở đường tiêu hóa như ung thư dạ dày, thực quản, gan, tụy... thì ung thư đại trực tràng có tiên lượng tốt hơn (trên 50% bệnh nhân sống trên 5 năm) nhưng cũng cần phải được phát hiện sớm thông qua tầm soát yếu tố nguy cơ. Các phương pháp chụp X-quang có cản quang, nội soi đại - trực tràng, siêu âm ổ bụng, chụp cắt lớp… có thể giúp chẩn đoán ung thư đại trực tràng ở các giai đoạn sớm.

loading