U hậu môn trực tràng và bệnh trĩ

Chúng ta bắt đầu quen với chuyên khoa “Hậu môn trực tràng” bởi tính phổ biến của loại bệnh lý này. Nó bao gồm: trĩ, u nhú hậu môn, nứt kẽ hậu môn, polyp trực tràng… Dù phổ biến nhưng bệnh lại ở vùng kín nên thường bệnh nhân “chịu hết nổi” mới đến bệnh viện gặp bác sĩ để rồi nhiều người đã chịu những biến chứng của bệnh kể cả ung thư. Chưa kể 3 nhóm bệnh này lại có triệu chứng na ná như nhau nên người bệnh thường tự chẩn đoán cho loại đỡ nguy hiểm nhất là bệnh trĩ. Chúng ta cùng tìm hiểu những nét cơ bản bệnh lý của “vùng chiến lược” này.

Trĩ và u nhú hậu môn bản chất là lành tính nhưng gây khó chịu cho sinh hoạt. Nếu không chữa trị sớm thì các biến chứng sẽ làm cho quá trình điều trị khó khăn. Riêng polyp trực tràng theo Shiuya và Wolf (1975) thì số lượng polyp càng nhiều thì khả năng gây ung thư trực tràng càng cao. Nếu số lượng là 01 u: Ung thư tại chỗ là 13,8%, ung thư xâm lấn là 8,2%. Nếu số lượng là 02 u: Ung thư tại chỗ là 21,3%, ung thư xâm lấn là 16%. Polyp ung thư hóa khi đường kính lớn hơn 1cm. Đối với người trên 50 tuổi khi xét nghiệm phân có máu thì cần khám xem có bị trĩ, u nhú hậu môn hay là polyp trực tràng.

Tóm tắt tình trạng bệnh:

  Bệnh trĩ U nhú hậu môn Polype trực tràng
Nguyên nhân Táo bón, tăng áp lực tĩnh mạch hậu môn Viêm mãn tính do vi khuẩn, ký sinh trùng kích thích tăng sinh, phì đại tạo u Vi khuẩn, ký sinh trùng gây viêm nhiễm. Thói quen ăn uống (nhiều thịt, ít rau, nhịn đại tiện)
Tuổi mắc Từ khi còn trẻ > 20 tuổi > 50 tuổi
Nghề nghiệp Ngồi lâu, đứng lâu    
Chảy máu Khi táo bón Khi táo bón Soi phân thấy máu. Đôi khi chảy máu nhiều
Đau bụng Khi táo bón lâu ngày Khi táo bón lâu ngày Lúc đau lúc không, có khi biểu hiện đau dữ dội như lồng ruột
Đau và ngứa hậu môn Thường gặp Khi u nhú sa ra ngoài gây nghẹt Không rõ ràng
Biến chứng Chảy máu nhiều gây thiếu máu. Nứt hậu môn, sa trĩ nghẹt U nhú sa ra gây tiết dịch, lở loét, nhiễm trùng Không điều trị sớm thì 80% ung thư hoá
Phát hiện sớm Khám hậu môn Khám hậu môn Xét nghiệm phân tìm máu, soi trực tràng
Điều trị Cắt búi trĩ Cắt bỏ u nhú Cắt bỏ polype

Câu trả lời là “có” bởi cả hai bệnh đều có triệu chứng táo bón. Khi bị táo bón, khổ chủ thấy nặng bụng dưới, vô toilet ngồi ráng làm động tác rặn, có người rặn đỏ mặt tía tai còn hơn cả bà bầu rặn đẻ. Động tác này khiến áp lực trong các tĩnh mạch ở hậu môn căng phồng và trĩ xuất hiện. (Chúng ta thường nghe mấy chị có bầu, tử cung đè ép khiến áp suất trong tĩnh mạch vùng hạ vị tăng lên, trong đó có tĩnh mạch hậu môn. Khi sinh con đường tự nhiên, động tác rặn đẻ làm các tĩnh mạch này sa ra ngoài gây trĩ ngoại). Nhiều bệnh nhân còn thắc mắc: tui nói là bị trĩ, bác sĩ khám biết là trĩ rồi còn bắt đi soi ruột là sao? Bởi trực tràng và hậu môn có quan hệ tạm coi như “huyết thống” nên cần phải xem có phải u trực tràng gây ra trĩ không?

u hậu môn trực tràng

Trĩ có gây ra u hậu môn, trực tràng?

Câu trả lời cũng là “có” bởi khởi đầu của trĩ là táo bón. Phân ứ đọng nơi trực tràng, các sản phẩm độc, vi khuẩn trong phân làm viêm nhiễm mạn tính gây ra khối u hậu môn, trực tràng.

Phòng tránh u hậu môn

Cả ba loại bệnh đều có thể phòng tránh được. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý: ăn ít thịt, không rượu bia, nhiều rau xanh và trái cây, uống đủ nước là biện pháp phòng táo bón hữu hiệu. Các nhà dinh dưỡng Mỹ khuyến cáo: mỗi ngày bạn nên ăn 5 loại rau củ quả vừa nhuận tràng vừa cung cấp các vitamin cần thiết. Ở ta khó khăn nhất là làm sao mua được các sản phẩm sạch. Gia đình nào trồng được rau sạch thì ăn sống là “tự cung tự cấp” nguồn vitamin và chất xơ tuyệt vời. Trái cây tươi nên ăn trước bữa chừng 01 tiếng. Những bạn bắt đầu có biểu hiện táo bón buổi sáng nên ăn 01 hũ sữa chua, 01 trái chuối sứ hườm hườm và không uống cà phê. Phụ nữ có thai cần ăn như vậy mới tránh được bệnh trĩ. Bất cứ độ tuổi nào khi đi cầu ra máu đều phải gặp bác sĩ chuyên khoa hậu môn trực tràng để được chẩn đoán và điều trị sớm. Trên 50 tuổi nên xét nghiệm phân và soi trực tràng định kỳ để phát hiện polyp trực tràng. Polyp trực tràng được cắt bỏ sớm sẽ không gây nguy hại nhưng nếu để ra máu rỉ rả sẽ gây thiếu máu, ảnh hưởng đến sức khỏe. Nhiều người ngại đi khám, khi phát hiện từ polyp lành tính đã chuyển sang ung thư phải cắt bỏ trực tràng. Lúc đó, bác sĩ phải đưa quai ruột ra ngoài bụng, suốt ngày bạn đeo một cái bịch chứa phân để chờ ngày nối ruột lại quả là phiền phức. Cho nên, lúc bệnh bé như móng tay đừng chờ nó lớn như con voi mới đi tìm thầy tìm thuốc.

loading