Người suy tĩnh mạch cần lưu ý gì trong sinh hoạt?

● ThS.BS. Nguyễn Văn Việt Thành

Có một điều khá thú vị mà không phải bất cứ người bệnh suy tĩnh mạch nào cũng biết, đó là hầu như tất cả các phương pháp điều trị y khoa đều chỉ giải quyết phần hậu quả của bệnh, nghĩa là khi đã có bệnh và bệnh gây ra các biến chứng. Còn nguyên nhân và phòng ngừa lại xuất phát từ những thói quen sinh hoạt trong cuộc sống. Một người có cách sinh hoạt không đúng, không những dễ mắc bệnh mà còn rất dễ tái phát cho dù đã được điều trị trước đó. Vậy, sinh hoạt, ăn uống như thế nào là đúng?

“Nguyên nhân và phòng ngừa lại xuất phát từ những thói quen trong sinh hoạt. Điều trị y khoa chỉ giải quyết khi đã có bệnh và bệnh gây ra các biến chứng.”

Hạn chế tối đa việc đứng lâu, ngồi lâu

Nếu công việc bắt buộc phải đứng làm việc liên tục thì nên bước đi tại chỗ (co duỗi chân tại chỗ) khoảng 1 phút cho mỗi 30 phút đứng liên tục. Điều này làm giảm lượng máu ứ đọng trong các tĩnh mạch ở chi dưới. Khi có cơ hội, người bệnh chuyển từ tư thế đứng sang tư thế ngồi hoặc nằm để giúp máu trở về tim tốt hơn. Tư thế ngồi và nằm tốt nhất cho người bệnh suy tĩnh mạch là kê chân cao.

Không nên mặc quần áo bó sát và không mang giày dép cao gót

Người bệnh không nên mặc những quần áo quá chật làm hạn chế lưu thông máu.

Đặc biệt, phụ nữ nên hạn chế việc mang giày cao gót. Lòng bàn chân có rất nhiều tĩnh mạch mà mỗi bước đi, lực tác động từ mặt đất lên lòng bàn chân giúp đẩy máu tĩnh mạch lên phía trên. Khi mang giày cao gót, hai nơi chịu lực nhiều nhất là gót và mũi bàn chân, làm mất đi lực đẩy máu từ lòng bàn chân.

Tích cực tập thể dục, thể thao với các môn phù hợp

Khi tập thể dục, các cơ ở 2 chân co bóp đẩy máu về tim phải, làm giảm tình trạng ứ đọng máu. Vì thế, tập thể dục rất tốt cho người bị suy tĩnh mạch mạn tính chi dưới. Người bệnh có thể chọn bất cứ môn thể thao nào phù hợp với bản thân. Trong đó, bơi lội được xem là môn thể thao tốt nhất cho người bệnh suy tĩnh mạch vì khi ở dưới nước, tác dụng của trọng lực được giảm bớt nhờ lực đẩy của nước; mặt khác, khi bơi, tư thế thường nằm ngang nên hiện tượng ứ đọng là ít nhất. Tuy vậy, cũng có một số môn thể dục không được khuyến khích khi mắc bệnh suy tĩnh mạch. Đó là các hình thức tập khí công hay ngồi thiền mà tư thế tập luyện phải đứng bất động lâu hay ngồi gấp chân kéo dài. Điều này làm tăng hiện tượng ứ đọng và cản trở dòng máu về tim.

Đối với người suy tĩnh mạch nặng, giai đoạn mất bù, việc hoạt động càng nhiều lại làm tăng sự ứ đọng máu ở hai chân làm người bệnh thấy sưng và nhức chân. Vậy, những người này không nên tập thể dục? Trả lời Không là không đúng. Nhóm bệnh nhân này vẫn được hướng dẫn tập thể dục nhưng phải kết hợp với băng thun hoặc mang vớ tĩnh mạch 2 chân (ngoại trừ môn bơi lội). Khi mang băng thun hoặc mang vớ tĩnh mạch, đường kính tĩnh mạch suy – giãn được ép lại, chức năng van tĩnh mạch được cải thiện, và kết hợp thêm với vận động, thể dục thể thao lại là điều rất tốt cho bệnh nhân suy tĩnh mạch.

suy giãn tính mạch

Không nên sinh hoạt và làm việc trong môi trường có nhiệt độ cao

Ở môi trường nóng, mạch máu trong cơ thể, kể cả tĩnh mạch thường giãn ra để tăng thải nhiệt cho cơ thể. Hậu quả là các van trong lòng tĩnh mạch chi dưới ngày càng xa nhau làm cho chức năng của chúng suy giảm nhiều, dẫn đến tăng tình trạng ứ đọng.

>>> Sai lầm thường gặp là bệnh nhân suy tĩnh mạch hay bị nhức mỏi chân, nên theo truyền miệng người bệnh cho rằng ngâm chân vào nước nóng sẽ tốt. Thực chất, việc này sẽ làm cho triệu chứng nặng thêm do cùng một cơ chế như trên (môi trường nóng, mạch máu giãn ra để tăng thải nhiệt). Vì thế, nhức mỏi chân do nguyên nhân suy tĩnh mạch tuyệt đối không được ngâm chân vào nước nóng.

Thường xuyên mang vớ tĩnh mạch hoặc băng thun 2 chân

Mục đích của việc này là nhằm phục hồi lại độ chênh áp suất giữa tuần hoàn của hệ tĩnh mạch nông – sâu thông qua các nhánh tĩnh mạch xuyên; và làm giảm đường kính của lòng mạch nhằm làm tăng sức chịu đựng của tĩnh mạch vào lúc nghỉ ngơi và trong suốt quá trình làm việc. Người bệnh thường được khuyến cáo băng thun hoặc mang vớ tĩnh mạch khi đi đứng, làm việc và có thể tháo bỏ khi nằm nghỉ. Vớ tĩnh mạch ưu thế hơn về hiệu quả điều trị nhưng lại có giá thành cao hơn nhiều so với phương pháp băng thun. Một điều lưu ý khi mua vớ tĩnh mạch là người bệnh phải được nhân viên y tế trực tiếp đo chân để bán vớ đúng với kích thước chân của mình, tuyệt đối không nên mua dùm hay tặng vớ tĩnh mạch mà không biết trước các thông số trên chân người bệnh. Khi mang vớ phải có cảm giác “chặt” mới đúng, khi vớ không còn chặt nữa là thời điểm phải thay vớ mới. Thông thường, khoảng 6 tháng nên đổi vớ mới để đảm bảo hiệu quả điều trị.

Không được để thừa cân béo phì

Khi béo phì, tải trọng của cơ thể dồn nhiều lên 2 chi dưới dẫn đến việc tăng gánh dòng máu trong lòng tĩnh mạch. Hệ quả, người béo phì dễ bị suy tĩnh mạch hơn, hoặc sẽ nặng hơn nếu đã mắc bệnh.

Nên ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ và giàu vitamin C

Các thực phẩm rau củ quả nhiều chất xơ không những tốt cho hệ tĩnh mạch mà còn tốt cho cả đường tiêu hóa. Chúng giúp bệnh nhân tránh được táo bón và cả các bệnh u bướu của đại tràng. Khi bệnh nhân táo bón, áp lực rặn tăng cao trong lúc đại tiện. Điều này làm tăng áp lực từ hệ tĩnh mạch sâu ra hệ tĩnh mạch nông dẫn đến xuất hiện dòng trào ngược của suy tĩnh mạch. Các thực phẩm giàu vitamin C sẽ rất tốt cho tĩnh mạch vì vitamin C có tác dụng tăng độ bền chắc của thành mạch máu, hạn chế việc giãn nở của các tĩnh mạch.

loading