Nhận biết và điều trị rối loạn tiền đình

● BSCKI. Lương Văn Đến
Chuyên khoa Lão - Bác sĩ gia đình
Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM

Khi những cơn chóng mặt thường xuyên viếng thăm bạn, cùng với các triệu chứng khác như buồn nôn, xây xẩm mặt mày, đừng nghĩ đơn giản là bạn bị thiểu năng tuần hoàn máu não, hãy nghĩ ngay đến chứng rối loạn tiền đình.

Rối loạn tiền đình là gì?

Hệ thống tiền đình nằm phía sau ốc tai, có vai trò duy trì tư thế, điệu bộ, phối hợp cử động của mắt, đầu và thân mình sao cho nhịp nhàng. Khi chúng ta chuyển động thì hệ thống tiền đình sẽ nghiêng hay lắc để giúp cơ thể giữ thăng bằng và dây thần kinh số 8 chính là đường truyền dẫn thông tin điều khiển hệ thống tiền đình. Đừng hiểu sai rối loạn tiền đình là một căn bệnh, thực chất đó là một hội chứng do tổn thương dây thần kinh số 8.

Vì nhiều nguyên nhân khác nhau mà dây thần kinh số 8 bị tổn thương, dẫn đến thông tin bị truyền dẫn sai lệch, kéo theo cơ thể bị mất cân bằng, chóng mặt, hoa mắt, ù tai, buồn nôn… Ngoài ra, tắc nghẽn mạch máu não hoặc thiếu máu não cũng khiến hệ thống tiền đình tiếp nhận thông tin chậm hoặc sai lệch, gây ra rối loạn tiền đình.

rỗi loạn tiền đình

Biểu hiện rối loạn tiền đình

Hầu hết những người bị say xe thường được cho là có vấn đề với tiền đình. Biểu hiện rõ nhất của rối loạn tiền đình chính là những cơn chóng mặt, được chia làm 4 nhóm:

- Chóng mặt: Có cảm giác bản thân hoặc xung quanh xoay tròn hoặc bồng bềnh, kèm theo buồn nôn, toát mồ hôi, giảm thị lực do tổn thương dây thần kinh ngoại biên hoặc trung ương hệ thống tiền đình.

- Ngất: Có cảm giác mất ý thức và lịm đi trong chốc lát, kèm theo đổ mồ hôi, buồn nôn do tụt huyết áp, rối loạn chức năng tim và phản xạ thực vật.

- Mất cân bằng: Có cảm giác chông chênh, không đứng vững như người say rượu do mất đồng bộ giữa các thông tin từ tiền đình, tiểu não, mắt, ngoại tháp.

- Chóng mặt không xác định rõ: Khác với 3 mô tả ở trên, do các rối loạn cảm xúc như trầm cảm, lo âu, hoảng loạn.

Ngoài ra, rối loạn tiền đình còn biểu hiện ở các triệu chứng:

- Giảm thính lực
- Thay đổi nhận thức
- Thay đổi tâm lý.

Đối tượng dễ mắc rối loạn tiền đình

Rối loạn tiền đình không chỉ gặp ở những người già mà hiện nay gia tăng ở mọi độ tuổi, mọi ngành nghề khác nhau: lao động trí óc, chịu áp lực công việc lớn (nhân viên văn phòng, học sinh, sinh viên…); lao động lâu dưới điều kiện thời tiết ngoài trời; người bị thiếu máu (phụ nữ tiền mãn kinh, người đang hồi phục sau chấn thương…); người có nồng độ cholesterol cao trong máu (gan nhiễm mỡ, xơ vữa động mạch…); người bị tổn thương hệ xương (thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống…); người mắc các bệnh hệ thần kinh (viêm tai giữa, u não, tâm thần…)...

xem thêm: Nhận biết và xử trí dấu hiệu thiếu máu não

Điều trị rối loạn tiền đình

Đa số người bệnh khi cảm thấy đau đầu, chóng mặt, ù tai, hoa mắt thường tự chẩn đoán mình bị thiếu máu não và tự đi mua thuốc để tăng tuần hoàn máu não. Lưu ý rằng các dòng thuốc hoạt huyết dưỡng não chỉ có tác dụng tuần hoàn máu não mà không làm giảm các triệu chứng điển hình như xơ vữa động mạch, lo âu, căng thẳng… Người bệnh sẽ bị rơi vào một vòng điều trị luẩn quẩn, tốn kém mà bệnh tái phát nhiều lần.

Sử dụng nhóm thuốc Tây y (tân dược) có tác dụng cắt nhanh các triệu chứng gây ra rối loạn tiền đình song có nhiều tác dụng phụ nên không thể sử dụng thường xuyên. Ngược lại, nhóm thuốc Đông y (thảo dược) không thể đảm bảo chất lượng, dễ làm cho cơ thể bị nhiễm độc cũng như không hoàn toàn đáp ứng đủ hàm lượng để đạt hiệu quả điều trị.

Do đó, bên cạnh việc điều trị thì phòng ngừa các triệu chứng tái phát chính là giải pháp tốt nhất cho người bệnh.

Để giảm nhanh các triệu chứng rối loạn tiền đình, người bệnh có thể sử dụng các thảo dược như rau đắng biển, bạch quả, đan sâm, Bạch thược… giúp kích thích tạo máu tuần hoàn, giảm tắc nghẽn mạch máu, tăng cường miễn dịch, sức đề kháng. Ngoài ra đan sâm, rau đắng biển còn có tác dụng an thần, tạo lập giấc ngủ sâu, giảm thiểu nhiều tác nhân nguy hại.

Với những người bị thiếu máu, có hàm lượng cholesterol cao thì sử dụng đương quy, xuyên khung, hoa hòe giúp lưu thông khí huyết, vững bền thành mạch, bảo vệ mô thần kinh để dây thần kinh số 8 truyền dẫn thông tin chính xác.

Chế độ sinh hoạt và ăn uống cũng rất quan trọng với những người bị rối loạn tiền đình

Một chế độ ăn thích hợp là ăn nhạt hơn so với khẩu vị hàng ngày, uống từ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, bổ sung nhiều nhóm thực phẩm chứa các loại vitamin B6, vitamin C, vitamin D như lòng trắng trứng gà, họ rau cải, gan cá, cà chua, nấm, ngũ cốc… Tránh các loại thực phẩm có hàm lượng đường, muối, choresterol cao như bánh, kẹo, lòng đỏ trứng gà, nội tạng, phô mai… Những đồ uống chứa chất kích thích như rượu, bia, nước ngọt có ga, cà phê, thuốc lá cũng cần hạn chế sử dụng. Chế độ sinh hoạt bao gồm chế độ nghỉ ngơi và làm việc. Người mắc chứng rối loạn tiền đình không nên ngồi làm việc quá lâu trước máy tính, tránh ngoái cổ, đứng ngồi quá nhanh, đọc sách báo khi ngồi trên ô tô. Người bệnh nên cố gắng giảm các tác nhân lo âu, căng thẳng, và phải nằm ngay nếu có dấu hiệu chóng mặt. Tập thể dục thường xuyên cũng là cách tốt giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng, dẻo dai, rèn luyện ý chí và lạc quan.

loading