Các nguyên nhân khiến trẻ bị sốt

● BSCKI. Trần Quốc Long

Khi thấy trẻ bị sốt (nhất là trẻ nhỏ), chúng ta có thể nghĩ đến một số nguyên nhân như bé sắp mọc răng, biết trườn, biết bò hoặc là sau tiêm chủng… với điều kiện là trẻ chỉ tăng thân nhiệt nhẹ đơn thuần và không kèm theo các dấu hiệu khác như li bì, mệt mỏi, bỏ ăn, quấy khóc… Ngược lại, nếu trẻ bị sốt kèm theo các dấu hiệu khác thì cần nghĩ ngay đến khả năng là trẻ đang bị tấn công bởi các siêu vi, vi khuẩn gây bệnh… Nhận biết được các bệnh lý gây sốt ở trẻ sẽ giúp các bậc phụ huynh có cách xử trí kịp thời và đúng đắn hơn.

Sốt do nhiễm siêu vi:

Là nguyên nhân hàng đầu gây ra sốt ở trẻ em, bệnh thường khỏi sau 5-7 ngày, có rất nhiều loại siêu vi gây bệnh cho trẻ em.

- Sốt xuất huyết: Sốt cao đột ngột liên tục từ 2 đến 7 ngày thì xuất hiện những chấm hoặc mảng xuất huyết ở dưới da, nếu nặng hơn thì kèm theo chảy máu mũi, chảy máu chân răng, đôi khi có xuất huyết nội.

- Sốt do virus cúm: Dấu hiệu đầu tiên thường là trẻ bị tắc nghẽn ở mũi, sau đó biểu hiện hắt hơi, ho khan và chảy nước mũi; kèm theo sốt, sốt thường là nhẹ khoảng nhiệt độ từ 37,8 - 38 độ C, trường hợp bội nhiễm thì sốt cao, trẻ khó chịu, quấy khóc, chán ăn, bỏ bú…

- Sốt do virus Rubella: Biểu hiện sốt nhẹ, sau đó phát ban và viêm long đường hô hấp trên, nổi hạch vùng chẩm, sau tai và cổ.

- Sốt do virus sởi: Trẻ sốt cao liên tục, ho nhiều, chảy nước mũi, mắt đỏ, từ ngày thứ 4 ban xuất hiện ở mặt, lan ra chân và chi.

- Sốt do bệnh tay-chân-miệng: Trẻ bị sốt, đồng thời cũng xuất hiện những nốt phỏng rộp ở gan bàn chân, bàn tay, trong miệng làm cho trẻ ăn, uống khó khăn, nên làm cho trẻ biếng ăn, quấy khóc, mệt mỏi nhiều.

- Sốt do virus thủy đậu: Khi bệnh khởi phát, trẻ có thể có biểu hiện sốt, đau đầu, đau mình mẩy, sau đó trên thân mình trẻ xuất hiện những nốt hồng ban có đường kính vài milimet, sau 1-2 ngày mới xuất hiện các nốt đậu. Phỏng nước xuất hiện đầu tiên ở mặt, ngực và lưng sau đó lan dần khắp cơ thể. Mụn bóng nước ban đầu chứa chất dịch màu trong sau một ngày sẽ chuyển sang đục như mụn mủ. Sau 2-3 ngày mụn có thể đóng vẩy. Các mụn nước này mọc làm nhiều đợt khác nhau nên trên cùng một vùng da có thể thấy nhiều dạng khác nhau, đỏ rát, mụn nước trong, mụn nước đục, mụn đóng vẩy…

Trẻ bị sốt do nhiễm vi trùng:

Thường gặp:

- Sốt do viêm họng- viêm Amidan cấp: Bệnh thường khởi phát đột ngột, sốt cao 39-40 độ C, kèm theo đó là nuốt đau, rát họng, khàn tiếng có thể kèm theo các triệu chứng khác như chảy nước mũi nhầy, tiếng nói khàn nhẹ và ho khan, trẻ mệt mỏi, môi khô, lưỡi bẩn, đặc biệt hay có viêm tấy hạch vùng cổ, hạch góc hàm sưng, đau… Với bé còn bú mẹ, viêm họng thường kèm theo bú ít hoặc bỏ bú, há miệng khi ngủ, bức rức khó chịu và quấy khóc, với trẻ lớn hơn triệu chứng kêu đau vùng họng, chán ăn nên dễ làm cho cha mẹ nhầm tưởng rằng đó là những dấu hiệu khó chịu khi bé mọc răng.

- Nhiễm trùng đường hô hấp như viêm khí phế quản, viêm phổi, viêm màng phổi: Trẻ thường có biểu hiện sốt, ho khạc đờm hay máu, đau ngực, khó thở…

- Nhiễm khuẩn đường tiết niệu như viêm bàng quang, viêm mủ bể thận, viêm cầu thận cấp: Trẻ bị sốt kèm theo tiểu buốt - tiểu rắt, tiểu ít, nước tiểu đục hay hồng, có phù, đau vùng thắt lưng.

làm gì khi trẻ bị sốt

- Nhiễm trùng đường gan mật: Trẻ thường sốt cao kèm theo vàng da, vàng mắt, đau vùng gan.

- Nhiễm khuẩn não - màng não: Trẻ bị sốt cao kèm theo đau đầu nhiều, nôn vọt, có thể bị co giật, liệt nửa người hoặc hôn mê. Với trẻ nhỏ thì sốt kèm theo thóp phồng, cổ cứng, trẻ không cử động cổ được, không cúi đầu xuống được, nhạy cảm với ánh sáng, nôn mửa, li bì.

- Nhiễm trùng máu: Trẻ có biểu hiện dấu hiệu nhiễm trùng, sốt cao liên tục, không ăn uống được, nôn ra tất cả, li bì, mạch nhanh, thở nhanh, có thể có phát ban da… Ngoài ra, trẻ em còn có thể bị sốt do nhiều nguyên nhân khác như sốt rét, thương hàn, lao...

- Sốt do ký sinh trùng sốt rét: Trẻ thường sốt kéo dài, liên tục, có hoặc không kèm lạnh run, đôi khi chỉ ớn lạnh, mệt mỏi, nhức đầu, đau cơ.

- Số do Thương hàn: Trẻ thường sốt cao liên tục trên 5 ngày, đau bụng, bụng chướng, nôn, tiêu chảy hoặc táo bón.

- Sốt do bệnh lao: Trẻ có dấu hiệu sốt kéo dài, thường sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi trộm, biếng ăn, đứng cân hay sụt cân, ho nhiều, ho ra máu và không đáp ứng với kháng sinh thông thường.

Khi cha mẹ cảm nhận được thân nhiệt của con mình tăng hơn so với thường ngày thì trước tiên cần phải dùng nhiệt kế để đo nhiệt độ chính xác của cơ thể trẻ tại thời điểm đó (có thể kẹp ở nách hoặc hậu môn).

- Nếu thân nhiệt của trẻ trong khoảng từ 37,5 đến 38 độ C thì cần cởi bớt quần áo ấm của trẻ, cho trẻ mặc quần áo mỏng, thoáng mát, không đắp chăn cho trẻ. Tiếp tục theo dõi nhiệt độ của trẻ, cứ sau 1 tiếng đồng hồ thì đo lại một lần.

- Nếu thân nhiệt của trẻ khoảng 38 - 38,5 độ C, phụ huynh cần phải lau mát toàn thân hoặc tắm cho trẻ bằng nước ấm liên tục để hạ sốt cho trẻ và theo dõi nhiệt độ thường xuyên.

- Nếu thân nhiệt của trẻ 38,5 độ C trở lên thì cần cho trẻ uống thuốc hạ sốt paracetamol theo đúng liều lượng phù hợp với độ tuổi của trẻ. Đồng thời cần cho trẻ uống nhiều nước lọc, nước trái cây, ăn thức ăn lỏng mềm, dễ tiêu. Nếu sau 3 tiếng đồng hồ uống thuốc hạ sốt mà trẻ vẫn sốt cao, kèm các dấu hiệu nặng của các bệnh gây sốt kể trên thì cần cho trẻ đi khám bác sĩ để xác định rõ nguyên nhân và có hướng xử trí thích hợp.

loading