Để có một thai kỳ khỏe mạnh

● BS.CKI. Nguyễn Thị Ngọc Hương

Dinh dưỡng tốt khi mang thai giữ một vai trò quan trọng giúp bảo đảm sức khỏe cho bà mẹ khi mang thai, khi sinh, và nuôi trẻ sau sinh. Mẹ được cung cấp đầy đủ các dưỡng chất sẽ bảo đảm cho thai nhi phát triển tốt và phòng tránh được một số khuyết tật.

Sự tăng cân trong thai kỳ là một trong những yếu tố giúp đánh giá thai kỳ có khỏe mạnh hay không

Mức tăng cân trong suốt thai kỳ được khuyến nghị tại Việt Nam là từ 10 đến 12kg, trong đó:

- 3 tháng đầu: không tăng cân hoặc tăng ít (1kg)
- 3 tháng giữa: 4-5kg
- 3 tháng cuối: 5-6kg

Trong 6 tháng cuối, mỗi tháng tăng ít hơn hoặc bằng 1kg là tăng cân kém.

Để đảm bảo tăng cân hợp lý trong suốt thai kỳ, người mẹ cần được cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất cần thiết.

Những khuyến nghị về dinh dưỡng khi mang thai

Tăng năng lượng khẩu phần trong 6 tháng cuối của thai kỳ:

Tổng năng lượng bổ sung cho toàn thai kỳ là 55.000kcal nhằm phục vụ cho việc hình thành một trẻ sơ sinh có cân nặng từ 3kg đến 3,4kg, tích tụ 0,9kg protein, 3,8kg mỡ và phục vụ cho các chuyển hóa trong cơ thể thai phụ; cụ thể là mỗi ngày thai phụ cần được cung cấp thêm 350kcal so với lúc không mang thai (350kcal tương đương với 1,5 chén cơm không có thức ăn, 300g khoai lang, 250g bánh phở, 320g bún tươi, 100g mì sợi, 400ml sữa, 1 chén chè, 450g trái cây ngọt).

Tăng lượng đạm trong khẩu phần là cần thiết để có được một thai kỳ thành công:

- Các acid amin thiết yếu (histidine, isoleucine, leucine, lysine, methionine, phenylalanine, threonine, tryptophan và valine) phải được cung cấp đủ trong khẩu phần vì chúng không thể tổng hợp được trong cơ thể.

- Thai nhi cần số lượng lớn chất đạm để tăng trưởng và tích tụ protein mới.

- Lượng đạm tăng thêm được khuyến nghị bởi Viện Dinh dưỡng Quốc gia là 15g mỗi ngày.

- Nguồn đạm tốt cho thai phụ có trong hầu hết là các thực phẩm dùng hàng ngày: thịt, cá, trứng, sữa, phó mát, ngũ cốc, các loại đậu…

để có một thai kì khoẻ mạnh

Sắt là vi chất duy nhất được Tổ chức Y tế thế giới khuyên nên bổ sung cho phụ nữ mang thai:

Thiếu máu do thiếu chất sắt rất thường gặp ở phụ nữ mang thai (trên 30%). Sắt cần thiết để tạo hemoglobin và hemoglobin mang oxy đến khắp cơ thể của người mẹ và thai nhi. Thiếu máu do thiếu sắt dẫn đến kết quả thai kỳ kém (không đạt được mẹ tròn con vuông), trẻ sinh ra nhẹ cân, tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm trùng cao ở cả mẹ lẫn con. Các biểu hiện của thiếu máu do thiếu sắt bao gồm da xanh, niêm mạc nhợt, cơ nhão, mệt mỏi và ưa buồn ngủ. Việc bổ sung sắt cho phụ nữ mang thai tương đối đơn giản: mỗi ngày cần bổ sung từ 30 đến 60mg sắt nguyên tố, thời gian bổ sung kéo dài từ khi biết có thai cho đến sau sinh 1 tháng. Nên uống viên sắt giữa các bữa ăn với các thức uống không phải là sữa, trà, cà phê.

Một vài bà mẹ không uống được viên sắt, thì có thể bổ sung dưỡng chất này từ các thực phẩm giàu sắt như các loại thịt đỏ, huyết, trứng, gan, tim, các loại rau lá có màu xanh đậm; cũng cần lưu ý rằng sắt có trong thực phẩm nguồn gốc động vật dễ hấp thu hơn sắt có trong thực phẩm nguồn gốc thực vật.

Folic acid (vitamin B9) giúp ngăn ngừa khiếm khuyết ống thần kinh của thai nhi:

Folic acid có vai trò quan trọng trong việc phân chia các tế bào, vì vậy, ngoài việc tham gia trong quá trình tạo ra tế bào hồng cầu, folic acid còn giữ vai trò quyết định trong việc hoàn thiện ống thần kinh của thai nhi. Hậu quả của thiếu folic acid là khiếm khuyết ống thần kinh gây ra thai vô sọ, thoát vị não- màng não, hở đốt sống, gai đôi cột sống.

Vì ống thần kinh của thai nhi được hình thành trong 4 tuần đầu của thai kỳ, nên việc bổ sung folic acid phải được thực hiện ngay từ khi có ý định mang thai cho đến hết 3 tháng đầu của thai kỳ. Các nghiên cứu cho thấy bổ sung folic acid giúp giảm được từ 50 đến 70% các dị tật do khiếm khuyết ống thần kinh gây ra. Folic acid cũng là vi chất được Tổ chức Y tế thế giới khuyên bổ sung cho bà mẹ mang thai.

Liều bổ sung: 0,4 – 0,8mg/ngày (400-800mcg/ngày). Thực phẩm có nhiều folic acid: các loại gan động vật, giá làm từ đậu tương (đậu nành), rau xanh, củ cải, bông cải, đậu nành…

Lưu ý : Folic acid dễ bị hủy bởi nhiệt độ khi chế biến thức ăn và ánh sáng mặt trời.

Canxi: Mỗi ngày thai phụ cần một lượng canxi gấp 2 lần so với lúc chưa mang thai, vì vậy, nếu thai phụ uống được sữa thì chỉ cần bổ sung mỗi ngày từ 500 đến 600ml sữa, trong các bữa ăn chính, chú ý chọn lựa các thực phẩm giàu canxi (cua đồng, rạm tươi, tôm đồng, tép gạo, hến, các loại cá nhỏ ăn được cả xương…) là có thể đạt được nhu cầu can xi khuyến nghị, trong trường hợp thai phụ không uống được sữa thì việc bổ sung can xi cần có ý kiến của bác sĩ.

Nhu cầu dinh dưỡng của thai phụ

  Phụ nữ bình thường Phụ nữ có thai
Năng lượng (kcal) 2200 - 2300 +360 đến 475
Protein (g) 55 +15 đến 18
Canxi (mg) 500 1000
Sắt (mg) 24 30
Vitamin A (mcg) 500 800
Vitamin B1 (mg) 1,1 +0,3
Vitamin B2 (mg) 1,1 +0,3
Vitamin PP (mg) 14 +4
Vitamin C (mg) 70 +10

(Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam-2007)

loading