Nhận biết và phòng ngừa nhiễm trùng hậu sản

● TS.BS. Lê Văn Hiền
Phó Giám đốc BV Phụ Sản Mêkông

Nhiễm trùng hậu sản là tình trạng nhiễm trùng xuất phát từ cơ quan sinh dục trong thời kì hậu sản (tức trong 6 tuần đầu sau sinh). Đây là một trong năm tai biến sản khoa thường gặp và cũng là nguyên nhân gây tử vong mẹ khá phổ biến, đặc biệt ở các nước có nguồn lực thấp.

Tình trạng nhiễm trùng này có thể do vi khuẩn xâm nhập thông qua đường máu, ngược dòng từ âm đạo hoặc cổ tử cung, qua những tổn thương đường sinh dục khi sinh (vết khâu tầng sinh môn, tổn thương âm đạo, cổ tử cung, tử cung).

Sau sinh có vết thương, có tình trạng chảy máu và sản dịch (máu và mô niêm mạc tử cung bong tróc sau sinh) là yếu tố thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây bệnh. Tác nhân gây bệnh thường gặp có thể do liên cầu khuẩn, trực khuẩn đường ruột, tụ cầu khuẩn và các loại vi khuẩn yếm khí.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng hậu sản

Nhiễm trùng hậu sản do nhiều nguyên nhân, dưới đây là các yếu tố nguy cơ quan trọng gây nhiễm trùng hậu sản mà chị em cần lưu ý:

- Cơ địa sản phụ kém (dinh dưỡng kém, gầy), hoặc mắc các bệnh mạn tính (bệnh tim, hen phế quản, bệnh thận...).

- Xuất huyết trong thai kỳ, băng huyết sau sinh.

- Thai phụ bị nhiễm trùng trước sinh, đặc biệt viêm nhiễm đường sinh dục (ví dụ viêm âm đạo do Streptococcus).

- Sinh đẻ trong điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị không đảm bảo vô trùng hoặc các thủ thuật sản khoa không vô trùng.

- Chăm sóc trước, trong và sau sinh không đảm bảo quy trình.

- Các sang chấn đường sinh dục, khối máu tụ âm đạo, tầng sinh môn.

- Chuyển dạ kéo dài, ối vỡ non, ối vỡ sớm.

- Sót nhau.

- Vệ sinh thân thể không tốt, kiêng khem quá mức sau sinh.

nhiêm trùng hậu sản

Dấu hiệu nhiễm trùng hậu sản

Trong những tuần đầu sau sinh, nếu thấy cơ thể xuất hiện các dấu hiệu sau đây, chị em cần đặc biệt cảnh giác với nhiễm trùng hậu sản:

- Sốt
- Mạch nhanh, mà biểu hiện là hồi hộp, đánh trống ngực
- Sản dịch đục và hôi
- Vết khâu tầng sinh môn sưng tấy, nóng, đỏ, đau. Muộn hơn có thể thấy mủ đục.
- Tử cung to, không co hồi sau sinh ấn đau
- Đau nơi tử cung nhiều
- Mệt mỏi, chán ăn
- Môi khô, lưỡi bẩn, cảm giác đắng miệng

cần phân biệt nhiễm trùng hậu sản với một số thay đổi sinh lý sau sinh

- Sốt do mất nước: Sau sinh do mệt mỏi, mất sức có thể người phụ nữ cũng bị sốt do kiệt sức và mất nước. Thường sốt nhẹ 38 độ, xuất hiện sớm ngay sau sinh kèm môi khô, khát nước.

- Sốt căng sữa: thường xuất hiện vào ngày thứ 3 sau sinh, sốt nhẹ 38-390C, ngực căng sữa, có thể kèm hạch nách.

- Sản dịch: Cần phân biệt sản dịch bình thường. Chất dịch chảy ra ngoài âm hộ trong thời gian hậu sản, trong 2-3 ngày đầu sản dịch màu đỏ tươi và sậm như bã trầu, từ ngày 4-8 lờ lờ như máu cá. Từ ngày 8-12 chất dịch hồng ít, nhầy.

Để phòng ngừa nhiễm trùng hậu sản, thai phụ/sản phụ cần:

- Khám thai định kỳ nhằm phát hiện và điều trị những yếu tố nguy cơ nếu có.

- Sinh tại các cơ sở y tế uy tín, đảm bảo chất lượng.

- Nhập viện ngay khi có dấu hiệu vỡ ối.

- Ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng. Tránh kiêng khem, nên ăn nhiều rau, củ, trái cây. Uống nhiều nước, khoảng 3l/ngày.

- Chăm sóc vệ sinh thân thể trước và sau sinh. Đi lại nhẹ nhàng để tránh ứ sản dịch. Mặc quần áo rộng, thoáng mát. Tắm rửa, gội đầu hàng ngày với nước ấm, nơi kín gió. Kiêng giao hợp ít nhất trong 6 tuần đầu sau sinh.

⤿ Đi lại nhẹ nhàng để tránh ứ sản dịch

Lưu ý: Trong 6 tuần lễ hậu sản, người phụ nữ cần đi khám ngay nếu thấy những dấu hiệu bất thường sau:

- Sốt
- Sản dịch đục, hôi
- Vết khâu tầng sinh môn sưng đỏ, chảy mủ hoặc bung chỉ
- Đau nhiều vùng âm đạo, tử cung

loading