Nhiễm trùng huyết thai kỳ nguy hiểm cho mẹ và con

● ThS.BS. Lê Văn Hiền
BV Phụ Sản Mê Kông

Nhiễm trùng huyết (hay nhiễm trùng máu) là một bệnh lý nhiễm trùng cấp tính, gây ra do vi khuẩn lưu hành trong máu gây ra suy đa cơ quan, sốc nhiễm trùng với tỷ lệ tử vong cao. Nhiễm trùng huyết ở phụ nữ mang thai rất hiếm, tuy nhiên, nếu xảy ra thường rất nặng và khó điều trị vì quyết định điều trị cần cân nhắc đến tính mạng của cả người mẹ lẫn thai nhi.

Nguyên nhân gây bệnh nhiễm trùng huyết

Vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu thông qua các ổ nhiễm trùng ở da, mô mềm, đường tiêu hóa, tiết niệu, sinh dục, hô hấp… Một trong những ổ nhiễm trùng thường gây nhiễm trùng huyết mà nhiều người không để ý đó là nhiễm trùng do nặn mụn vùng mặt.

Bình thường, khi vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể, hệ thống miễn dịch sẽ khu trú ổ nhiễm trùng và huy động bạch cầu, đại thực bào đến tiêu diệt vi khuẩn. Tuy nhiên, nếu sức đề kháng của cơ thể kém hoặc chủng vi khuẩn có độc tính mạnh thì vi khuẩn sẽ phát tán theo đường máu đến toàn bộ các cơ quan trong cơ thể gây tổn thương đa cơ quan.

Nhiễm trùng huyết thường xảy ra ở những đối tượng:

- Người già, suy kiệt, trẻ sơ sinh (đặc biệt sơ sinh non tháng).

- Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch: corticoid, thuốc chống thải ghép, đang điều trị hóa chất và tia xạ.

- Bệnh lý mạn tính: đái tháo đường, HIV/AIDS, xơ gan, bệnh van tim và tim bẩm sinh, bệnh phổi mạn tính, suy thận mạn.

- Người bệnh cắt lách, nghiện rượu, bệnh máu ác tính, giảm bạch cầu hạt.

- Có đặt các thiết bị hoặc dụng cụ xâm nhập như đinh nội tủy, catheter, đặt nội khí quản…

Đối với những người phụ nữ mang thai khỏe mạnh thì khả năng nhiễm trùng huyết thường ít xảy ra. Tuy nhiên, với những thai phụ có chế độ dinh dưỡng kém, cộng thêm có những vết thương hay nhiễm trùng ở một nơi nào đó trong cơ thể thì nguy cơ nhiễm trùng huyết là hoàn toàn có thể xảy ra.

Dấu hiệu nhận biết nhiễm trùng huyết

Triệu chứng của nhiễm trùng huyết rất đa dạng.

- Triệu chứng toàn thân bao gồm:

• Sốt lạnh run. Đây là triệu chứng thường gặp nhất. Trong trường hợp nặng đôi khi có tình trạng hạ thân nhiệt.

• Môi khô, lưỡi bẩn.

• Mệt mỏi, chán ăn, hồi hộp đánh trống ngực, mạch nhanh.

• Phù, gan lách to.

dấu hiệu nhiễm trùng huyết

- Triệu chứng tại ổ nhiễm trùng nguyên phát - nơi nhiễm trùng ban đầu (có thể là nhiễm trùng ở âm đạo, nhiễm trùng ối) với biểu hiện ra nước hay ra huyết âm đạo, khí hư âm đạo hôi.

- Triệu chứng rối loạn đa cơ quan: suy gan, suy thận, suy hô hấp.

- Sốc nhiễm trùng: tụt huyết áp, ngưng tim, ngưng thở…

- Cận lâm sàng: rất nhiều xét nghiệm, X-quang và siêu âm cần phải thực hiện cho bệnh nhân nhiễm trùng huyết. Nhưng một xét nghiệm không thể thiếu là cấy máu định danh vi khuẩn cũng như kiểm tra xem loại kháng sinh nào phù hợp để điều trị.

Biện pháp điều trị nhiễm trùng huyết

- Dùng kháng sinh: Nguyên tắc chọn lựa kháng sinh điều trị ở phụ nữ mang thai bị nhiễm trùng huyết cần tuân thủ các điều sau:

• Dùng kháng sinh sớm ngay khi chẩn đoán ra nhiễm trùng huyết.

• Dùng kháng sinh đường tiêm toàn thân.

• Dùng kháng sinh an toàn cho thai nhi. Nếu tình trạng nhiễm trùng nặng, ưu tiên an toàn cho người mẹ trước.

điều trị nhiễm trùng huyết

- Điều trị ổ nhiễm trùng nguyên phát: Cần giải quyết ổ nhiễm trùng ban đầu phối hợp với việc dùng kháng sinh toàn thân. Tùy ổ nhiễm trùng ở đâu mà chúng ta sẽ có cách điều trị khác nhau: rạch thoát ổ áp xe mưng mủ (nếu có), mổ cắt ruột thừa (nếu do viêm ruột thừa), cho sinh non và chấp nhận bỏ thai (nếu ổ nhiễm trùng ở tử cung, nhiễm trùng ối)…

- Nâng cao thể trạng: Nhiễm trùng huyết ở phụ nữ mang thai là bệnh nặng cần nhập viện điều trị, truyền dịch, dinh dưỡng đầy đủ.

- Theo dõi thai: Khi người phụ nữ bị nhiễm trùng huyết thì nguy cơ sẩy thai và sinh non rất cao. Do vậy, cần theo dõi kỹ và điều trị. Trong trường hợp nặng, thai đủ trưởng thành có thể cho sinh để tiếp tục điều trị cho người mẹ. Nếu nặng và thai nhi còn nhỏ chưa đủ khả năng sống thì vẫn luôn ưu tiên điều trị an toàn tính mạng cho người mẹ.

- Điều trị khác: Tùy vào tình trạng của người mẹ, có thể cần phải nhập phòng săn sóc đặc biệt để điều trị lọc máu, giúp thở…

Nếu người phụ nữ mang thai có những dấu hiệu sau cần đi khám ngay để phát hiện, ngăn ngừa và điều sớm nhiễm trùng huyết:

- Sốt.
- Ra nước hay ra huyết âm đạo.
- Khí hư âm đạo hôi.
- Có vết thương hay mụn mủ, áp xe bất cứ vị trí nào trên cơ thể.

loading