Vắt & bảo quản sữa mẹ đúng cách

● BSCKI. Đào Thị Yến Thủy

Sữa mẹ luôn là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Sữa mẹ chứa tất cả các chất dinh dưỡng mà bé cần trong những tháng đầu tiên của cuộc đời. Nếu bé được bú mẹ hoàn toàn thì không cần bổ sung thêm bất kỳ chất dinh dưỡng nào, ngay cả nước lọc cũng không cần uống thêm. Đặc biệt với vài mililít sữa non khi mới sinh cũng đủ năng lượng và chất dinh dưỡng, dồi dào vitamin A và kháng thể cho bé sơ sinh trong ngày đầu tiên.

văt sữa mẹ bảo quản

Chính vì sữa mẹ quan trọng như vậy nên khi vì một lý do nào đó mà bé không được bú mẹ trực tiếp, thường xuyên, chẳng hạn như trường hợp mẹ có núm vú thụt, em bé sinh non thiếu tháng bú yếu hoặc trẻ lười bú bẩm sinh, mẹ đi làm không thể về nhà cho bé bú... sẽ là nỗi lo không nhỏ của người làm mẹ. Tuy nhiên, các mẹ đừng quá lo lắng khi bé con không thể bú mẹ trực tiếp bởi vì chúng ta vẫn có thể cung cấp sữa mẹ hàng ngày cho bé bằng cách vắt và bảo quản sữa mẹ. Với cách này, bạn vẫn có thể đảm bảo cho bé được tận hưởng nguồn dinh dưỡng quý giá từ sữa mẹ như khi bé bú trực tiếp vậy. Điều quan trọng là chúng ta cần phải biết cách vắt và bảo quản sữa mẹ đúng cách.

vắt sữa mẹ bằng tay

Cách vắt sữa mẹ bằng tay

Đầu tiên, mẹ hãy chọn một cái ly (cốc) có miệng rộng, rửa sạch ly/cốc bằng xà bông và nước sạch, sau đó rót nước sôi vào đầy cốc, khi đã sẵn sàng vắt sữa thì đổ nước đi.

Tiếp đến, mẹ hãy rửa sạch bàn tay của mình, ngồi hoặc đứng thoải mái, đưa cốc đựng sữa đến gần vú, đặt ngón tay cái lên vú phía trên quầng thâm của vú và núm vú, ngón tay trỏ ở dưới quầng vú và đối diện với ngón tay cái, các ngón tay khác đỡ vú.

Ấn ngón cái và ngón trỏ một cách nhẹ nhàng vào thành ngực (ấn vào người từ trước ra sau), dồn sữa ở trong các xoang chảy ra, rồi bóp hai ngón tay trỏ và cái lại gần nhau để ép sữa ra và hướng từ sau ra trước. Chú ý không ấn quá mạnh sẽ dễ làm tắt ống dẫn sữa.

Ấn, bóp rồi thả ra, làm vậy nhiều lần, nếu thấy đau có nghĩa là kỹ thuật làm sai. Tránh xoa bóp hoặc trượt các ngón tay trên da, không chạm tay vào quầng vú và núm vú. Lúc đầu có thể sữa chưa xuống ngay nhưng sau khi ấn nhiều lần, sữa sẽ bắt đầu chảy ra. Đổi vị trí các ngón tay để ấn vào tất cả các phần của vú, đảm bảo sữa trong các xoang trong vú được vắt ra hết. Vắt mỗi bên từ 3-5 phút cho tới khi dòng sữa chảy chậm thì chuyển sang bên kia. Sau đó vắt lại cả hai bên.

Mỗi ngày nên vắt tối thiểu 8 lần (nếu bé hoàn toàn không bú vú mẹ trực tiếp), cách khoảng 2-3 giờ vắt một lần, để có nguồn sữa liên tục và không bị giảm lượng sữa.

Mẹ cũng có thể dùng các dụng cụ vắt sữa mẹ bằng bơm tay hay bơm điện rồi đổ sữa ra ly/cốc để uống bằng muỗng hoặc cho vào bình bú nếu trẻ không chịu uống bằng muỗng.

Cách bảo quản sữa mẹ

Sữa mẹ sau khi vắt nếu bé không dùng hết thì bạn có thể bảo quản trong bình có nắp đậy, tránh để ruồi, kiến hoặc ánh nắng chiếu vào. Với cách bảo quản nóng sữa mẹ như vậy thì chúng ta chỉ có thể sử dụng trong vài giờ.

Nếu bạn muốn bảo quản sữa mẹ được lâu hơn thì nên cho vào trong tủ lạnh ngay khi vừa vắt ra. Tốt nhất là bạn chia lượng sữa đã vắt ra làm hai phần, một phần vừa đủ cho bé uống ngay, phần còn lại cho vào tủ lạnh.

Nếu để trong ngăn mát tủ lạnh, sữa mẹ có thể giữ được trong 1-3 ngày. Nếu dự trữ trong ngăn đá thì thời gian tối đa có thể lên tới 3 tháng, phụ thuộc vào nhiệt độ trong ngăn đá và tần suất đóng – mở cửa tủ.

vắt sữa bằng bình

Một vài lưu ý khi bảo quản sữa mẹ trong ngăn đá

- Không nên bảo quản sữa mẹ ở cánh cửa ngăn đá vì nhiệt độ ở đó thường không chính xác.

- Khi muốn rã đông, nên chuyển sữa từ ngăn đá xuống ngăn mát khoảng ½-1 ngày trước khi mang sữa ra bên ngoài. Tuy nhiên, bạn không nên bảo quản sữa mẹ quá lâu mà nên cho bé dùng sớm nhất có thể.

Làm sao biết trẻ bú đủ sữa

Bé bú mẹ no thì thấy bụng bé phồng căng, bé ngủ giấc dài 2,5-3 tiếng đồng hồ, đi tiểu ngày trên 8 lần, nước tiểu vàng nhạt… chứng tỏ lượng sữa mẹ đủ. Điều quan trọng nhất là trẻ lên cân đủ theo từng độ tuổi: 3 tháng đầu, mỗi tháng trẻ tăng khoảng 800g đến 1.200g; 3 tháng kế, mỗi tháng tăng 700-750g. Ví dụ: một bé sinh được 3 kg, lúc đầy tháng, bé được 4 kg là tốt, đến 6 tháng tuổi thì đạt 7-7,5 kg là đạt tiêu chuẩn.

loading