Nhiễm trùng hô hấp gia tăng trong mùa lạnh

Nhiễm trùng hô hấp (NTHH) là tình trạng viêm đường hô hấp chủ yếu do virus và vi khuẩn gây ra, biểu hiện là những triệu chứng ho, khạc đờm, sổ mũi, nhức đầu, sốt, suy nhược. Tùy theo triệu chứng và thời gian bệnh mà bệnh nhân được chẩn đoán là nhiễm trùng hô hấp trên hay hô hấp dưới, cấp hay mạn, nhiễm trùng ngoài cộng đồng hay trong bệnh viện.

Có hai nhóm bệnh nhiễm trùng hô hấp thường gặp:

- Nhiễm trùng hô hấp trên, bao gồm: viêm mũi-xoang; viêm họng-amidan

- Nhiễm trùng hô hấp dưới, bao gồm: viêm thanh-khí-phế quản; viêm phổi-áp xe phổi; đợt cấp hen-COPD…

Tại sao nhiễm trùng hô hấp nói chung và viêm phổi nói riêng thường xảy ra trong mùa lạnh hay thời tiết chuyển mùa?

Nhiễm trùng hô hấp xảy ra thường vào mùa lạnh hay thời tiết chuyển mùa là vì thời điểm này mật độ virus, vi khuẩn gia tăng và khi sức đề kháng của cơ thể giảm sút. Nhiều trường hợp nhiễm siêu vi hô hấp đi trước nhiễm trùng do vi khuẩn xảy ra khi sức đề kháng bị suy giảm, đặc biệt ở trẻ em, người già và những người mắc bệnh mạn tính như Xơ gan, nghiện rượu, tiểu đường, bệnh tim phổi mạn tính… như sơ gan, nghiện rượu, tiểu đường, bệnh tim phổi mạn tính... Cần phân biệt nhiễm virus và vi khuẩn gây nhiễm trùng hô hấp vì hướng điều trị sẽ khác nhau. Nếu do tác nhân vi khuẩn cần điều trị kháng sinh, nếu do virus, điều trị chủ yếu là tăng sức đề kháng, nghỉ ngơi.

Làm sao để biết nhiễm trùng hô hấp là do virus hay vi khuẩn?

Nhiễm trùng hô hấp do virus sẽ có những triệu chứng của bệnh cảm cúm như:

- Viêm long đường hô hấp trên: sổ mũi, nghẹt mũi

- Ho khan hay ho đờm trong

- Đau nhức mình

- Sốt

Các triệu chứng này thường hồi phục sau 1 tuần. Tuy nhiên, hiện nay có những chủng virus có độc lực cực mạnh gây tử vong cao như H5N1, MERS…

Cần lưu ý sau nhiễm virus có thể xảy ra bội nhiễm vi khuẩn nếu ho kéo dài, đờm thay đổi màu sắc hay sốt tăng lên, nhất là trẻ em và người lớn tuổi hay có bệnh mạn tính đi kèm.

Viêm họng

Còn nếu là nhiễm trùng hô hấp do vi khuẩn thì sẽ có các biểu hiện:

- Sốt cao

- Đờm vàng hoặc xanh

- Bệnh kéo dài hay nặng lên

- Xuất hiện các biến chứng

xem thêm: thuốc trị ho CopD

Các bệnh nhiễm trùng hô hấp thường gặp

Trong nhiễm trùng hô hấp trên, viêm mũi xoang là bệnh thường gặp nhất. Nghĩ đến viêm mũi xoang nếu có 2 triệu chứng chính hoặc 1 triệu chứng chính cộng 2 triệu chứng phụ dưới đây:

Triệu chứng chính:

- Đau nhức mặt

- Nghẹt mũi

- Giảm khứu giác

- Dịch nhầy đục hoặc mủ khi khám

- Sốt

Triệu chứng phụ:

- Nhức đầu

- Mệt mỏi, suy kiệt

- Đau răng

- Ho

Viêm mũi xoang có thể điều trị được bằng nhiều biện pháp như:

- Kháng sinh

- Chống sung huyết mũi: pseudoephedrine không được dùng quá 5 ngày

- Chống viêm

- Thuốc loãng đờm

- Khí dung mũi

- Rửa mũi

Phòng bệnh nhiễm trùng hô hấp nói chung và viêm phổi nói riêng như thế nào?

- Cần luôn luôn giữ gìn sức khỏe, ăn uống đầy đủ dưỡng chất, tập thể dục thể thao đều đặn.

- Vào mùa lạnh, trẻ em và người già cần giữ ấm cơ thể, khi đi ra ngoài cần mặc áo đủ ấm.

- Khi bị cảm cúm cần có thời gian dưỡng bệnh, tránh làm việc quá sức, ngủ sớm, bổ sung vitamin.

- Cần khám bác sĩ sớm khi bị sốt hay bệnh cảm kéo dài quá 1 tuần, khó thở, suy nhược; không nên tự ý mua thuốc kháng sinh uống vì thường không đúng và dễ dẫn đến kháng thuốc kháng sinh rất khó điều trị sau này.

- Thực hiện tiêm chủng cúm hằng năm, chủng ngừa phế cầu mỗi 3-5 năm, nhất là đối tượng nguy cơ cao như người già, trẻ em, người có bệnh mạn tính như tiểu đường, bệnh tim mạch, xơ gan, suy giảm miễn dịch…

Ngoài bệnh viêm mũi xoang thì viêm họng – viêm amidan cũng là nhiễm trùng thường gặp trong bệnh nhiễm trùng hô hấp trên. Bệnh nhân viêm họng hay viêm amidan thường bị sốt, đau họng. Khám thấy họng đỏ, amidan sưng to. Nguyên nhân viêm họng thường do virus (40% - 50%), vi khuẩn Streptococcus beta hemolytic nhóm A (15-35%). Cần điều trị tốt viêm họng do tác nhân này vì có thể gây biến chứng thấp tim hay viêm cầu thận trên một số đối tượng có cơ địa thuận lợi.

Trong bệnh nhiễm trùng hô hấp dưới, viêm phổi là bệnh lý gây nguy hiểm tính mạng nếu không nhận biết sớm và điều trị thích hợp. Viêm phổi là bệnh lý viêm cấp hay mạn tính nhu mô phổi thường do tác nhân virus, vi khuẩn hay nấm. Bệnh có thể dẫn đến tử vong nếu do vi khuẩn có độc lực mạnh, tác nhân kháng thuốc hay trên cơ địa suy giảm miễn dịch, lớn tuổi hay suy dinh dưỡng. Hiện nay viêm phổi là nguyên nhân tử vong hàng đầu trong các bệnh nhiễm trùng trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Viêm phổi thường biểu hiện sốt vừa - cao, ho khan hay ho khạc đờm, đau nhói ngực tăng khi hít sâu hay ho là những triệu chứng thường gặp. Nếu bệnh nhân cảm thấy khó thở hay nhịp thở tăng trên 30 lần/phút, tím, thở co kéo các cơ liên sườn hay cơ cổ, kích động hay lơ mơ, hạ huyết áp tối đa < 90 mmHg hay huyết áp tối thiểu < 60 mmHg là những dấu hiệu nặng cần khẩn trương nhập viện vì nguy cơ tử vong cao. Khi khám bác sĩ sẽ khám và tiến hành làm các xét nghiện vi trùng và sinh hóa, khí máu… để đánh giá mức độ nặng, xác định nguyên nhân gây bệnh và đề ra phương cách điều trị thích hợp nhất.

 

Đọc tiếp

loading