Người đái tháo đường có được uống rượu bia?

● PGS.TS. Nguyễn Thy Khuê
Chủ tịch Hội Đái tháo đường và Nội tiết TP.HCM

Ăn uống chiếm vai trò cực kỳ quan trọng trong điều trị bệnh đái tháo đường. Đối với đái tháo đường týp 2, có trường hợp chỉ cần ăn uống đúng cách cũng ổn định được đường huyết, không cần dùng đến thuốc. Rượu bia là thức uống thông dụng đối với nam giới trong giao tiếp, do đó, bệnh nhân ĐTĐ nhất là nam giới luôn luôn đặt câu hỏi đái tháo đường có được uống rượu không và nếu có, bao nhiêu là đủ?

Đứng về nguyên tắc không tuyệt đối cấm rượu bia ở người ĐTĐ, tuy nhiên hiểu biết rõ về rượu bia và điều độ trong ăn uống sẽ giúp bệnh nhân cân bằng điều trị bệnh với cuộc sống.

Rượu và bia thuộc nhóm thức uống có cồn (ethanol). Độ cồn được tính bằng ml ethanol trong 100ml thức uống, thí dụ 100ml bia 5 độ chứa khoảng 5ml cồn ethanol trong 100ml (tỷ trọng cồn khoảng 0,8), như vậy 1 lon bia 5 độ 300ml sẽ chứa khoảng 15ml cồn (khoảng 12 gam cồn). Rượu whisky, vodka, đế khoảng 40-45 độ, chứa khoảng 40-45ml cồn trong 100ml. Do đó, uống 3 lon bia tương đương với khoảng 100ml rượu đế, tương đương với gần nửa xị. Dĩ nhiên, lượng cồn (ethanol) trong bia được pha với nhiều nước hơn.

Vì sao rượu có thể ảnh hưởng đến mức đường huyết?

Sau khi uống, rượu được hấp thu nhanh hay chậm tùy thuộc dạ dày còn trống hay có nhiều thức ăn. Uống rượu khi đói, nồng độ rượu sẽ tăng nhanh trong máu, mỡ làm chậm sự hấp thu rượu. Sau khi hấp thu, rượu lưu thông trong máu và được đưa đến các tổ chức trong cơ thể. 90% rượu sẽ được chuyển hóa và đào thải ở gan, phần nhỏ qua hơi thở, mồ hôi, nước tiểu... Người nặng khoảng 70kg sẽ mất trung bình khoảng 2 giờ để gan chuyển hóa khoảng 1 lon bia.

Quá trình hóa giải rượu ở gan cần đến NAD (Nicotinamid adenine dinucleotid) ở gan, chất này cũng cần cho sự tân tạo đường (tân tạo đường là sự thành lập đường từ acid béo, acid amin khi chúng ta nhịn đói), do đó, nếu uống quá nhiều rượu, nhất là uống lúc bụng đói, gan sử dụng NAD để hóa giải rượu, do đó không còn đủ NAD để tân tạo đường, làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.

anh hương của rượu bia tới đái tháo đường

Ảnh hưởng của rượu lên người đái tháo đường như thế nào?

Ngoài các tác hại chung như tăng nguy cơ viêm tụy cấp, gan nhiễm mỡ, Xơ gan, rượu ảnh hưởng lên bệnh đái tháo đường dưới nhiều hình thức:

- Uống rượu mức độ vừa phải có thể làm tăng đường huyết (bia và rượu nho ngọt có chứa đường).

- Uống rượu quá nhiều nhất là lúc bụng đói có thể bị hạ đường huyết, có khi đến mức nguy hiểm, nhất là khi đang điều trị bằng insulin, sulfonylurea. Triệu chứng hạ đường huyết có thể xảy ra vài phút cho đến 12-24 giờ sau khi uống rượu. Do đó, cần kiểm tra glucose huyết trước, trong khi uống rượu cho đến 24 giờ sau khi uống, nhất là trước khi đi ngủ. Nếu đường huyết khoảng 100-140mg/dL (5,6-7mmol/L) là mức an toàn, nếu thấp hơn, cần phải ăn một chút thức ăn.

- Rượu kích thích sự ngon miệng, khiến bệnh nhân có thể ăn nhiều hơn, làm tăng đường huyết.

xem thêm: Chọn trái cây cho người bệnh đái tháo đường

- Rượu chứa nhiều năng lượng, uống nhiều rượu khó giảm cân, thậm chí làm tăng cân.

- Rượu có thể làm tăng triglycerid (một loại mỡ) trong máu, tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, có thể làm tăng huyết áp, làm giãn mạch, bốc hỏa, buồn nôn, nói líu lưỡi.

- Rượu cũng gây buồn ngủ, mất định hướng, tim đập nhanh, rất giống cơn hạ đường huyết, gây lầm lẫn giữa 2 trạng thái (bệnh nhân hạ đường huyết bị hiểu lầm là say rượu) và chậm cấp cứu hạ đường huyết. Ngoài ra, rượu còn ảnh hưởng đến khả năng phán đoán, bệnh nhân dễ chọn lựa sai lầm, đưa đến những sai lệch trong ăn uống.

Như vậy, người đái tháo đường có uống được rượu không?

Một số nghiên cứu cho thấy uống rượu điều độ có thể ngăn ngừa được bệnh tim mạch, do đó, người ĐTĐ có thể uống rượu nhưng cần tôn trọng các điểm sau đây:

- Uống rượu điều độ: Nam giới không uống quá 2 suất rượu một ngày, nữ giới không quá 1 suất rượu mỗi ngày.
Một suất rượu tương đương với:

+ 100ml rượu nho
+ 285ml bia thông thường
+ 30ml rượu mùi
+ 60ml rượu nho mạnh
+ 375ml bia nhẹ (dưới 3% cồn)

- Luôn luôn uống với thức ăn có chứa bột đường, hoặc uống cùng với bữa ăn, uống chậm từng ngụm.

- Giữ đúng giờ giấc các bữa ăn hàng ngày, không tính năng lượng từ rượu để thay thế cho năng lượng từ thức ăn.

- Nếu cần giảm cân, nên giảm rượu. Nếu pha rượu, nên pha với nước, soda không đường.

Nên nhớ, nếu uống nhiều rượu bia (trên mức kể trên) có thể tăng các biến chứng đái tháo đường do tăng cân, tăng huyết áp.

loading